Παιδεία και Περιβάλλον

Αντί προλόγου, λίγα λόγια για την Κωνσταντίνα

Η Κωνσταντίνα είναι μια πολύ καλή μου φίλη, που εδώ και αρκετό καιρό έχω βάλει σκοπό της ζωής μου να την κάνω να ψηφίσει αριστερά. Πλην όμως, τα χεράκια της έχουν καβούρια, και παρόλο που είναι πολιτικά σκεπτόμενη, δεν ξεκολλάει μου φαίνεται από τα γνωστά εμφυλιοπολεμικά σύνδρομα, ως γνήσια μακεδόνισσα που είναι (εννοώ της Κάτω ή Παλαιάς ή Μίας και Μοναδικής και Ελληνικής Μακεδονίας).

Τέλος πάντων, σε μια τέτοια μου προσπάθεια, την πήγα πέρσι στο φεστιβάλ της Νεολαίας Συνασπισμού, στο Πάρκο των Σκύλλων, στην παραλία της Θεσσαλονίκης, χρησιμοποιώντας για καρότο την συναυλία του Πασχαλίδη. Ο χώρος ήταν γεμάτος χαρντροκάδες και χεβιμεταλάδες μακρυμάλληδες, επειδή παράλληλα είχε και συναυλία μαθητικών μουσικών σχημάτων, κυρίως σκληρού ροκ. Υπήρχαν βεβαίως και κοντοκουρεμένοι, και σοφιστικέ τύποι με καρέ και στρογγυλά γυαλιά, και καράφλες πενηντάρηδες κτλ, αλλά αυτοί που έκαναν μπαμ ήταν οι μαλλιάδες με τα μαύρα μπλουζάκια με νεκροκεφαλές και κεραυνούς. Αυτοί κίνησαν την προσοχή της Κωνσταντίνας, η οποία σχολίασε το μήκος των μαλλιών, θεωρώντας το στερεότυπο σημάδι των αριστερών ανθρώπων. Για την ακρίβεια πίστευε ότι κάθε αριστερός που σέβεται τον εαυτό του πρέπει να είναι ατημέλητος, μαλλιάς και βρομιάρης. Δεν νοείται αριστερός με τραπεζική κατάθεση, ιδιόκτητο σπίτι ή χωρίστρα.

Αυτά για την Κωνσταντίνα. Και τώρα για την Καλή Τρομοκράτισσα.

Όσο καιρό διάβαζα αυτό το βιβλίο της βραβευμένης με το φετινό νόμπελ Lessing, είχα στο μυαλό μου αυτό το στερεότυπο της Κωνσταντίνας, και κάθε τέτοιο στερεότυπο. Το βιβλίο μιλάει για την Άλις - δηλαδή την Αλίκη - που σαν στη χώρα των θαυμάτων, προσπαθεί να οργανώσει από το μηδέν (και ακόμα χειρότερα) ένα υπό κατάληψη σπίτι, κάπου στο Θατσερικό Λονδίνο. Δεν μιλάμε για οργάνωση μόνο των χώρων και των εγκαταστάσεων (καθάρισμα, βάψιμο, επανενεργοποίηση παροχής νερού, ηλεκτρικού κτλ), αλλά κυρίως των ανθρώπων που ζουν μέσα σε αυτό το σπίτι, και των ανθρώπων που γενικώς κυκλοφορούν στην γειτονιά της και στην ζωή της. Πρόκειται για τους πιο ετερόκλητους ανθρώπους: Συντηρητικοί μεγαλοαστοί, βολεμένοι μικροαστοί, απογοητευμένοι αλλά αναπαυόμενοι πρώην αριστεροί, αριστεροί του σαλονιού με οικολογικό προσανατολισμό, αριστεροί που αγωνίζονται στο πλαίσιο νόμιμων οργανώσεων, ομοφυλόφυλοι, αντιδραστικοί γενικά, αντιδραστικοί ειδικά, επίδοξοι τρομοκράτες, εν ενεργεία τρομοκράτες. Όλοι αυτοί μπορεί να μεταπηδούν στη διάρκεια της ζωής τους (ή και μόνο στο πλαίσιο του αφηγηματκού χρόνου) από την μία κατηγορία στην άλλη. Μπορεί επίσης η εμφάνισή τους να μην προδίδει απολύτως τίποτα για τις πολιτικές τους πεποιθήσεις (εδώ κολλάει το θέμα του στερεοτύπου της Κωνσταντίνας).

Πάντως το εκπληκτικό και το δύσκολο με αυτό το βιβλίο είναι ότι δεν μαθαίνουμε μόνο τις λεπτές αποχρώσεις των διαφορετικών ιδεολογιών και των ανθρώπων που τις φερουν, αλλά και τι πιστεύει η κάθε επιμέρους ομάδα για τις υπόλοιπες. Ενα πολύ καλό κριτικό κείμενο, μαζί με εκτενή περίληψη του βιβλίου, μπορείτε να βρείτε εδώ. Προσωπικά συμφωνώ στα περισσότερα σημεία με αυτή την κριτική. Το προτείνω ανεπιφύλακτα, και περιμένω τα σχόλιά σας.