Η Φερμίνα Δάσα στη ΒόννηΟρχάν Παμούκ, Ιστανμπούλ
Πέμπτη, 3 Ιανουαρίου 2008
Η πρώτη εγγραφή του 2008 τυχαίνει να αφορά την ανάγνωση ενός βιβλίου που είχα ξεκινήσει εδώ και αρκετό καιρό, και τελείωσα λίγο πριν την πρωτοχρονιά.
Πριν λίγους μήνες, σκεφτόμουν να πάω στην Κωνσταντινούπολη. Τα σχέδια άλλαξαν, όταν σε λίγο προσλήφθηκα ως αναπληρωτής στο γυμνάσιο της Ορμύλιας, οπότε δεν υπήρχε χρόνος για τέτοιες εξορμήσεις. Δεν βαρυγκομώ καθόλου βέβαια, καθώς η πρόσληψη αυτή έχει σαφώς μεγαλύτερο βάρος από το κάθε ταξίδι. Αυτο εξάλλου, θα το κάνω κάποια άλλη στιγμή.
Όπως και να 'ναι, όμως, όταν ακόμα τότε το σκεφτόμουν, είπα να διαβάσω ένα λογοτεχνικό βιβλίο που η ιστορία του να εκτυλίσσεται στην Κωνσταντινούπολη, παρά να ξεφυλλίσω απλώς έναν ταξιδιωτικό οδηγό. Αποφάσισα λοιπόν να πάρω την Ιστανμπούλ του Ορχάν Παμούκ (για την ακρίβεια, δεν το πήρα, αλλά μου το πήραν). Ο Ορχάν Παμούκ είναι ένας συγγραφέας που πάντα ηθελα να διαβάσω, και όχι μόνο από τοτε που πήρε το Νόμπελ, αλλά και πολύ πιο πριν. Ήξερα την ευαισθησία του για τις μειονότητες στην Τουρκία, το κυνηγητό που δέχτηκε στη χώρα του για τις απόψεις του, την διαφορετική στάση του ως προς πολλά θέματα πολιτικά και κοινωνικά, στάση που τον εφερε σε ρήξη με μια συντηρητική και ακραία μερίδα των Τούρκων.
Νόμιζα ότι το βιβλίο Ιστανμπούλ θα ήταν το ιδανικό για τον λόγο που το ήθελα, αλλά και για να γνωρίσω καταρχήν τον λόγο του Παμούκ. μολογώ όμως ότι έκανα λάθος, γιατί ναι μεν είναι "ενα γοητευτικό βιβλίο που διαβάζεται σαν δοκίμιο, προσωπικό ημερολόγιο, ιστορία, οδηγός πόλης και μυθιστόρημα μαζί", όπως γράφει στο οπισθόφυλλο, αλλά τελικά λιγότερο από όλα ήταν "οδηγός πόλης" και περισσότερο "προσωπικό ημερολόγιο". Βέβαια, καθόλου κακό δεν είναι αυτό, αλλά απλώς δεν ήταν αυτό που περίμενα, και απογοητεύτηκα. Πριν λίγο καιρό απέτρεψα την διαβαστερή ανιψιά μου από το να διαβάσει την Αναφορά στον Γκρέκο, γιατί δεν είχε διαβάσει καθόλου Καζαντζάκη. Όπως η Αναφορά στον Γκρέκο πρέπει κατά την γνώμη μου να το διαβάσει κάποιος, αφου έχει απολαύσει τον ΚΛαπετάν Μιχάλη, το Ο Χριστός ξανασταυρώνεται, τον Τελευταίο Πειρασμό, έτσι μου φαίνεται πως και του Ορχάν Παμούκ η Ιστανμπούλ πρέπει να διαβαστεί μετά το Σπίτι της σιωπής και το Με λένε Κόκκινο.
Παρόλα αυτά, το βιβλίο είναι πάρα πολύ καλό. Περιγράφει πολύ άνετα τα παιδικά, τα εφηβικά και τα νεανικά του χρόνια, αρχίζοντας πάντα από τον ίδιο, προχωρώντας στην οικογένειά του, και φτάνοντας στην πόλη του, κάνοντας ξεκάθαρους ομόκεντρους κύκλους, και πηγαίνοντας συνέχεια μπρος πίσω στην ιστορία, τόσο την προσωπική και την οικογενειακή του, όσο και της χώρας του. Μελετάει με εμβρίθεια λεπτολόγου στοχαστή την μελαγχολία και την θλίψη που αποπνέει η Κωνσταντινούπολη, αναζητά τις αιτίες της, και περιγράφει την πόλη του με μια απολύτως προσωπική ματιά. Η ματιά αυτή ενισχύεται από τις φωτογραφίες που είναι γεμάτο το βιβλίο, και που τις περισσότερες τις έχει τραβήξει ο ίδιος.
Οσο το διάβαζα, δεν μπορούσα να μην σκέφτομαι την Θεσσαλονίκη, και πόσο όμοια είναι τα δεδομένα της με της Κωνσταντινούπολης που περιγράφει ο Παμούκ. Τα ερειπωμένα και εγκαταλελειμμένα παλιά σπίτια, που αφήνονται να καταρρεύσουν για χάρη ενός δήθεν εκσυγχρονισμού, η απώλεια της επαφής των ανθρώπων, η μελαγχολία, όλα είναι κοινά στις δύο αυτές πόλεις - τουλάχιστον στο δικό μου αισθητήριο.
Τώρα, όταν βλέπω την φωτογραφία της Αγιασοφιάς με την πλατεία γύρω της, που είναι κρεμασμένη στην αίθουσα της Β Λυκείου του σχολείου μου, σκέφτομαι ότι τελικά, δεν μετάνιωσα καθόλου που το διάβασα αυτό το βιβλίο. Και προτρέπω κι εσάς να το διαβάσετε. Κι ας μην πάτε σύντομα (ή ποτέ) στην Κωνσταντινούπολη.
RSS Feed για αυτό το θέμα 4
ο/η Μάρκος Γκανής έγραψε
στις Σάββατο, 5 Ιανουαρίου 2008 8:07 μμ
Μουσική, βιβλία, κινηματογράφος. Όμορφα πράγματα που προοιωνίζουν και μια καλή χρονιά. Πολύ καλή η επιλογή σου για Ορχάν Παμούκ στο ξεκίνημα του χρόνου. Σίγουρα δεν είναι το καλύτερό του, αλλά διαβάζεται ευχάριστα. Βοηθάνε και οι φωτογραφίες.
ο/η Mixaela έγραψε
στις Τρίτη, 5 Φεβρουαρίου 2008 8:16 μμ
H alitheia einai oti kai ego allios to perimena kai apogoiteutika. Den ta katafera na to ftaso oute mexri to telos! Kserete kapoio allo kalutero vivlio tou?
ο/η Αντώνης Κουντούρης έγραψε
στις Τετάρτη, 6 Φεβρουαρίου 2008 0:35 πμ
Λένε ότι το "Μαύρο βιβλίο" είναι πολύ καλό, αλλά δεν το έχω διαβάσει. Μου το έχει δανείσει μια φίλη, και περιμένω να βρω χρόνο και γι' αυτό. Δεν ξέρω αν και πόσο είναι καλύτερο από την "Ιστανμπλούλ", αλλά τουλάχιστον δεν είναι αυτοβιογραφικό, και άρα φαντάζομαι ότι θα είναι πιο εύκολο να το διαβάσει κανείς ως καθαρά λογοτεχνικό.
ο/η nikos έγραψε
στις Παρασκευή, 8 Φεβρουαρίου 2008 10:21 πμ
Φίλε Αντώνη σε χαιρετώ από τα νότια μετά από μακρά απουσία. Και εγώ διάβασα το Ιστανμπούλ, σχετικά πρόσφατα, και εγώ το περίμενα διαφορετικό επειδή μόλις είχα τελειώσει το ΄΄Χιόνι΄΄ το οποίο ήταν πολύ ενδιαφέρον και ενδεικτικό της σύγχισης που επικρατεί στην κοινωνία της γείτονος χώρας. Όποιος θέλει να διαβάσει μυθιστόρημα του Παμούκ, το οποίο όμως περιγράφει άλλοτε κυριολεκτικά και άλλοτε ΄΄καφκικά'' την κατάσταση στην Τουρκία, θέμα επίκαιρο και για την νομιμοποίηση της μαντίλας στα τουρικά ΑΕΙ το συνιστώ ανεπιφύλακτα.
Το Νομπέλ που έλαβε με αφορμή το βιβλίο, και η συζήτηση περί δυτικής συνωμοσίας η οποία μεσολάβησε για να το πάρει καθώς και η δολοφονία του Χραντ Ντινκ, ήταν οι κύριες αιτίες που τον οδήγησαν να φύγει από τη χώρα του.....
Χαιρετίσματα από Κρήτη
Παρακαλώ αφήστε το σχόλιο σας εδώ