Παιδεία και Περιβάλλον

Δεν είναι η πρώτη φορά που μου συμβαίνει: Μια πρόταση ή μια φράση ή μια παράγραφος από κάποιο βιβλίο που διαβάζω, συνδέεται με την ζωή μου εκείνη την ίδια περίοδο. Μοιάζει σαν να έχει γραφτεί για μένα. Σαν να έγραψε ο συγγραφέας αυτές τις λέξεις, γνωρίζοντας ότι μετά από χρόνια κάποιος αναγνώστης του θα βιώσει μια ακριβώς ίδια ιστορία - και μάλιστα θα την βιώσει την στιγμή που θα την διαβάζει! Λες και η ιστορία του βιβλίου παίρνει σάρκα και οστά και "γίνεται" ιστορία του αναγνώστη. Είναι σαν μια μυστική συμφωνία, ή σαν ένας μαγικός κλήδωνας.

Αντιγράφω από τον "Έρωτα στα χρόνια της χολέρας" του Gabriel Garcia Marquez (που είναι "ένα βιβλίο για τους αιώνιους έρωτες..."):

"...Η Φερμίνα Δάσα αναγνώρισε τον εαυτό της, ένιωσε για πρώτη φορά κυρία του, αισθάνθηκε συντροφευμένη και προστατευμένη, με τα πνευμόνια γεμάτα από τον αέρα της ελευθερίας και ξαναβρήκε την ηρεμία και τη θέληση να ζήσει. Ακόμα και στα τελευταία χρόνια της ζωής της θ' αναπολούσε εκείνο το ταξίδι, ολοένα και πιο ζωντανό στη θύμησή της, με τη διεστραμμένη διαύγεια της νοσταλγίας.

Μια νύχτα είχε γυρίσει από την καθημερινή βόλτα, αναστατωμένη από την αποκάλυψη πως όχι μόνο μπορούσε να είναι ευτυχισμένη χωρίς έρωτα, αλλά ακόμα κι ενάντιά του..."

Για την ιστορία, μετά την επιστροφή της από αυτό το ταξίδι σε μια μακρινή επαρχία της Κολομβίας, η Φερμίνα Δάσα αποφάσισε να πάψει να είναι ερωτευμένη με τον Φιορεντίνο Αρίσα...

Η πρώτη έκπληξη που με περίμενε, όταν έφτασα στο Στρασβούργο, ήταν η ίδια η πόλη. Περίμενα να δω μια μεγαλούπολη με ουρανοξύστες, και σύγχρονα κτίρια που θα στέγαζαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τις ευρω-υπηρεσίες, τους εκατοντάδες γιάπηδες και γραβατωμένους, αλλά τελικά έσφαλα. Το Στρασβούργο είναι μια πανέμορφη και πολύ καλά διατηρημένη γραφική πόλη, με εμφανή τα σημάδια όλων των αρχιτεκτονικών στιλ που έδωσαν το ιδιαίτερο χρώμα του τόπου, με ποταμάκια και γεφυράκια, με παλάτια και χαριτωμένα τριώροφα με μπαλκονάκια, πεζόδρομους για βόλτες, πολλές πλατείες.

Σε μια τέτοια πλατεία ήρθε η δεύτερη έκπληξη. Το όνομά της είναι Πλατεία Μάρκου Μπότσαρη! Δεν το πίστευα, και για να βεβαιωθώ κι εγώ ο ίδιος, αλλά και για να έχω αποδείξεις για όλους τους δύσπιστους, τράβηξα και μια φωτογραφία την ταμπέλα.

Είναι αλήθεια. Πρόκειται για τον γνωστό Μάρκο Μπότσαρη (και όχι για κάποιον Αλσατό με ελληνική καταγωγή, που για διαβολική σύμπτωση ονομάζεται έτσι), που την ζωγραφιά του έχουμε δει όλοι μας σε έναν από τους διαδρόμους του δημοτικού μας σχολείου.

Επειδή με έτρωγε η άγνοια, έψαξα στο ίντερνετ μπας και βρω τι σχέση έχει ο Μπότσαρης ενδεχομένως με την Γαλλία, ή με το Στρασβούργο ή με την ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν βρήκα τίποτα. Μόνο τα γνωστά: Ότι ήταν Σουλιώτης, πολέμησε πρώτα στο πλευρό του Αλή Πασά εναντίον του Σουλτάνου, και μετά με τους επαναστατημένους Έλληνες στη μάχη του Πέτα και του Μεσολογγίου. Για την ανδρεία του χρίστηκε αρχιστράτηγος της Δυτικής Στερεάς, αλλά εκείνος έσκισε το χαρτί λέγοντας "Οποιος είναι άξιος παίρνει το δίπλωμα αύριο μπροστά στον εχθρό". Πολύ ανιδιοτελές και μεγαλοπρεπές, πράγματι. Κάτι τέτοια ενέπνευσαν τους φιλέλληνες ζωγράφους και ποιητές να τον απαθανατίσουν σε έργα τους. Έτσι, ο ιταλός Ludovico Lipparini ζωγράφισε τον τραγικό του θάνατο στη μάχη του Καρπενησίου, και ο άγγλος ποιητής Fitz-Greene Halleck έγραψε έναν ύμνο!

Να τι ανθρώπους έχουμε στην ιστορία μας, και έχουμε κολλήσει στους αρχαίους. Και να πώς θα μπορούσε να αρχίζει ένα μάθημα στην σχολική τάξη, σχετικά με την επανάσταση του 21, η οποία κατά τα άλλα είναι άγνωστος τόπος για τους μαθητές (και για τους δασκάλους τους, εν πολλοίς). Θησαυρούς έχουμε, αλλά εμείς οι ίδιοι δεν τους πολυξέρουμε. Πάλι καλά οι Στρασβουργιανοί, που ονομάζουν και καμιά πλατεία τους, γιατί έμείς μόνο τον ένδοξο Μεγαλέξανδρο ξέρουμε, και λίγο τον Περικλή.

Τι γυρεύει η Μεσόγειος στην Βόννη; Παρόλο το οξύμωρο, στο ομοσπονδιακό μουσείο τέχνης της Βόννης επισκέφτηκα μια πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση για την Σικελία. Έμαθα πολλά πράγματα για την ιστορία της και τον πολιτισμό της, και φυσικά για τις τέχνες της. Η Σικελία είναι ένας κατεξοχήν μεσογειακός τόπος, επειδή συνδυάζει στοιχεία από πάρα πολλούς πολιτισμούς. Εκεί έζησαν Έλληνες, Ρωμαίοι, Άραβες, Νορμανδοί, Δυτικοευρωπαίοι...

Αυτό πάντως που μου έκανε εντύπωση, δεν είναι τόσο η ίδια η έκθεση, όσο κάτι συγκεκριμένο που έμαθα εκεί, και πολύ με πλήγωσε: Το 827, ο Ευφήμιος, βυζαντινός στρατηγός και κυβερνήτης της Σικελίας, σήκωσε μπαϊράκι εναντίον του αυτοκράτορα, και θέλησε να αυτονομηθεί. Για να το καταφέρει ζήτησε την βοήθεια του άραβα εμίρη του Καϊρουάν, ο οποίος βέβαια έτριβε τα χέρια του για το αναπάντεχο δώρο. Γιατί από τότε άρχισε η αραβική κατάκτηση του νησιού, που - παρόλη την ανεκτική στάση των αράβων απέναντι στους κατακτημένους - σήμανε την αρχή του τέλους για τον ελληνισμό της Σικελίας. Οι ελληνόφωνοι κάτοικοι άρχισαν να αφομοιώνονται, και επειδή έχασαν την επαφή με το ελληνικό πολιτιστικό (και γλωσσικό) κέντρο, την Κωνσταντινούπολη, έπαψαν σιγά σιγά να μιλούν ελληνικά και έχασαν την ταυτότητά τους.

Τέτοιες απερισκεψίες, σαν του Ευφήμιου, έγιναν και πιο παλιά στην ιστορία, και συνέχισαν και μετά να γίνονται. Ήταν πάντα το ίδιο καταστροφικές. Αυτή η μανία μας να τα βάζουμε ο ένας με τον άλλον, και να ζητάμε βοήθεια από τρίτους για να τα βγάλουε πέρα, υπήρχε και την εποχή των συνεργασιών με τους Πέρσες, και αργότερα, όταν η Κωνσταντινούπολη άνοιξε την πόρτα στους Σταυροφόρους, για να επέμβουν στα εσωτερικά των δυναστειών, και όταν ζητήσαμε από τους Βενετούς να αναλάβουν τον βυζαντινό στόλο, κτλ...

Για την έκθεση τώρα, μπορείτε να δείτε ένα ωραίο βιντεάκι, το οποίο παρουσιαζόταν και στο χώρο του μουσείου, και να διαβάσετε και τα κείμενα που υπήρχαν στους τοίχους, σε κάθε θεματική ενότητα: sizilien_wandtext_d+e.pdf. Το σάιτ του μουσείου θα το δείτε εδώ.

Εντυπώσεις από την πρώτη μέρα της παραμονής μου στην πάλαι ποτέ πρωτεύουσα της (Δυτικής) Γερμανίας: Με σπάνια ηλιοφάνεια και καλοκαιρία, εκτέθηκε το καμάρι του βοτανικού κήπου της Βόννης, το μεγαλύτερο άνθος του κόσμου! Πρόκειται για το Titanenwurz όπως το λένε οι γερμανοί, που σημαίνει 'τιτάνια ρίζα', το οποίο επιστημονικά ονομάζεται Amorphophallus titanium, που το πρώτο του συνθετικό σημαίνει κάτι σαν 'άμορφος φαλλός', κάτι που δικαιολογείται από το σχήμα του. Το παράξενο και σπάνιο με αυτό το λουλούδι δεν είναι μόνο το μέγεθός του (φτάνει και τα τρία μέτρα ύψος!), αλλά και το ότι από το 1937 έχει ανθίσει 9 φορές - αυτή ήταν η δέκατη. Η ανθοφορία του κράτησε περίπου τρεις μέρες, και μετά θα κλείσει πάλι, θα μπει στο έδαφος, όπου και θα αυτο-γονιμοποιηθεί (έχει και αρσενικά και θηλυκά στοιχεία δηλαδή), και θα βγει ένα ωραιότατο δεντράκι! Δεν γνωρίζω άλλες τεχνικές λεπτομέρειες, αλλά όποιος θέλει μπορεί να βρει εδώ.

Εδώ δίπλα έβαλα και δύο φωτογραφίες, μία από το ανθισμένο λουλούδι, και μία από το δέντρο -στο οποίο θα καταλήξει. Θαυμάσιο μάθημα για να εξηγήσεις την αριστοτελική έννοια 'δυνάμει', δεν νομίζετε; Αν το δεις πιο πεζά, και λιγότερο κουλτουριάρικα, κάτι σαν τις διαφημίσεις ινστιτούτων αδυνατίσματος: 'πριν - μετά'

Πάντως, την ίδια - ηλιόλουστη - μέρα τρέχανε οι Βοννέζοι στον λαϊκό μαραθώνιό τους, που γίνεται πάντα τέτοια εποχή, και έχει πολύ κόσμο (περίπου 6 χιλιάδες άτομα παρακαλώ, αντοπάριστοι, και μόνο για την χαρά και την επιβράβευση της συμμετοχής). Η φωτογραφία είναι μια αποτυχημένη προσπάθεια να απαθανατίσω τους απαθανατιζόμενους αθλητές, στην σκιά του αγάλματος του Μπετόβεν, του μεγάλου τέκνου της Βόννης.

Αντί προλόγου, λίγα λόγια για την Κωνσταντίνα

Η Κωνσταντίνα είναι μια πολύ καλή μου φίλη, που εδώ και αρκετό καιρό έχω βάλει σκοπό της ζωής μου να την κάνω να ψηφίσει αριστερά. Πλην όμως, τα χεράκια της έχουν καβούρια, και παρόλο που είναι πολιτικά σκεπτόμενη, δεν ξεκολλάει μου φαίνεται από τα γνωστά εμφυλιοπολεμικά σύνδρομα, ως γνήσια μακεδόνισσα που είναι (εννοώ της Κάτω ή Παλαιάς ή Μίας και Μοναδικής και Ελληνικής Μακεδονίας).

Τέλος πάντων, σε μια τέτοια μου προσπάθεια, την πήγα πέρσι στο φεστιβάλ της Νεολαίας Συνασπισμού, στο Πάρκο των Σκύλλων, στην παραλία της Θεσσαλονίκης, χρησιμοποιώντας για καρότο την συναυλία του Πασχαλίδη. Ο χώρος ήταν γεμάτος χαρντροκάδες και χεβιμεταλάδες μακρυμάλληδες, επειδή παράλληλα είχε και συναυλία μαθητικών μουσικών σχημάτων, κυρίως σκληρού ροκ. Υπήρχαν βεβαίως και κοντοκουρεμένοι, και σοφιστικέ τύποι με καρέ και στρογγυλά γυαλιά, και καράφλες πενηντάρηδες κτλ, αλλά αυτοί που έκαναν μπαμ ήταν οι μαλλιάδες με τα μαύρα μπλουζάκια με νεκροκεφαλές και κεραυνούς. Αυτοί κίνησαν την προσοχή της Κωνσταντίνας, η οποία σχολίασε το μήκος των μαλλιών, θεωρώντας το στερεότυπο σημάδι των αριστερών ανθρώπων. Για την ακρίβεια πίστευε ότι κάθε αριστερός που σέβεται τον εαυτό του πρέπει να είναι ατημέλητος, μαλλιάς και βρομιάρης. Δεν νοείται αριστερός με τραπεζική κατάθεση, ιδιόκτητο σπίτι ή χωρίστρα.

Αυτά για την Κωνσταντίνα. Και τώρα για την Καλή Τρομοκράτισσα.

Όσο καιρό διάβαζα αυτό το βιβλίο της βραβευμένης με το φετινό νόμπελ Lessing, είχα στο μυαλό μου αυτό το στερεότυπο της Κωνσταντίνας, και κάθε τέτοιο στερεότυπο. Το βιβλίο μιλάει για την Άλις - δηλαδή την Αλίκη - που σαν στη χώρα των θαυμάτων, προσπαθεί να οργανώσει από το μηδέν (και ακόμα χειρότερα) ένα υπό κατάληψη σπίτι, κάπου στο Θατσερικό Λονδίνο. Δεν μιλάμε για οργάνωση μόνο των χώρων και των εγκαταστάσεων (καθάρισμα, βάψιμο, επανενεργοποίηση παροχής νερού, ηλεκτρικού κτλ), αλλά κυρίως των ανθρώπων που ζουν μέσα σε αυτό το σπίτι, και των ανθρώπων που γενικώς κυκλοφορούν στην γειτονιά της και στην ζωή της. Πρόκειται για τους πιο ετερόκλητους ανθρώπους: Συντηρητικοί μεγαλοαστοί, βολεμένοι μικροαστοί, απογοητευμένοι αλλά αναπαυόμενοι πρώην αριστεροί, αριστεροί του σαλονιού με οικολογικό προσανατολισμό, αριστεροί που αγωνίζονται στο πλαίσιο νόμιμων οργανώσεων, ομοφυλόφυλοι, αντιδραστικοί γενικά, αντιδραστικοί ειδικά, επίδοξοι τρομοκράτες, εν ενεργεία τρομοκράτες. Όλοι αυτοί μπορεί να μεταπηδούν στη διάρκεια της ζωής τους (ή και μόνο στο πλαίσιο του αφηγηματκού χρόνου) από την μία κατηγορία στην άλλη. Μπορεί επίσης η εμφάνισή τους να μην προδίδει απολύτως τίποτα για τις πολιτικές τους πεποιθήσεις (εδώ κολλάει το θέμα του στερεοτύπου της Κωνσταντίνας).

Πάντως το εκπληκτικό και το δύσκολο με αυτό το βιβλίο είναι ότι δεν μαθαίνουμε μόνο τις λεπτές αποχρώσεις των διαφορετικών ιδεολογιών και των ανθρώπων που τις φερουν, αλλά και τι πιστεύει η κάθε επιμέρους ομάδα για τις υπόλοιπες. Ενα πολύ καλό κριτικό κείμενο, μαζί με εκτενή περίληψη του βιβλίου, μπορείτε να βρείτε εδώ. Προσωπικά συμφωνώ στα περισσότερα σημεία με αυτή την κριτική. Το προτείνω ανεπιφύλακτα, και περιμένω τα σχόλιά σας.

Μετά από πολύ καιρό επανέρχομαι στο blog. Στην αρχή με κράτησε μακριά η έλλειψη χρόνου, και ύστερα ένα πρόβλημα υγείας. Τώρα που επανακάμπτω σιγά σιγά, γράφω κάτι που το είχα στο μυαλό μου εδώ και εβδομάδες, αλλά μόνο τώρα μπορώ να ασχοληθώ. Για αυτόν τον λόγο, σίγουρα θα φανεί ανεπίκαιρο και άσχετο. Θεωρώ όμως ότι έχω χρέος να αφιερώσω δυο λόγια.

Πρόκειται για την ιστορική μνήμη γενικά, και ειδικότερα για την μνήμη του Νίκου Τεμπονέρα. Όταν δολοφονήθηκε στην Πάτρα το 1991, είχα ήδη τελειώσει το λύκειο, αλλά δεν είχα μπει ακόμα στο πανεπιστήμιο (καθότι πέρασα με την δεύτερη). Περίοδος εκπαιδευτικής απραξίας, δηλαδή, εκτός των σχολικών καταλήψεων που γίνονταν εκείνη την χρονιά, και εκτός του όποιου φοιτητικού κλίματος και κινήματος. Ωστόσο, η δολοφονία του Τεμπονέρα με συντάραξε.

Στις 9 Ιανουαρίου 1991, τα μέλη της ΟΝΝΕΔ Σπίνος και Καλαμπόκας τον εκτέλεσαν με λοστούς και άλλα φονικά αντικείμενα, όταν προσπάθησαν να εισβάλουν στον χώρο των υπό κατάληψη σχολείων, τα οποία υπερασπιζόταν - μαζί με τους μαθητές του - ο Νίκος Τεμπονέρας. Αυτά δεν είναι λόγια του αέρα, αλλά αποφάσεις δικαστηρίων, που βασίστηκαν σε μάρτυρες και σε τεκμήρια. [Εκτενή περγραφή των δραματικών γεγονότων θα βρείτε στο indymedia. Μπορείτε επίσης να δείτε βίντεο με αμοντάριστο υλικό από τα επεισόδια που ακολούθησαν και την κηδεία του Ν.Τεμπονέρα]

Ξέροντας κανείς, έστω και ξώφαλτσα, αυτά τα γεγονότα, το πιο πρόσφατο ίσως κομμάτι της σύγχρονης εκπαιδευτικής μας ιστορίας, γραμμένο μάλιστα κυριολεκτικά με αίμα, πώς να νιώσει άραγε όταν διαβάζει στην Αυγή της 28ης Δεκεμβρίου 2007 (αναδημοσίευση στο alfavita, λίγο αργότερα), ότι στο επιτραπέζιο παιχνίδι Trivial Pursuit 90 (που έχει ερωτήσεις σχετικές με την δεκαετία του '90) ο Τεμπονέρας εμφανίζεται ως "Μαθηματικός που έπεσε νεκρός προσπαθώντας να θέσει τέλος σε κατάληψη Λυκείου στην Πάτρα το 1991"; Είναι πλήρης διαστροφή και διαστρέβλωση της ιστορικής αλήθειας, σε όλα τα σημεία, χειρότερη κατά την γνώμη μου από τον "συνωστισμό" της Σμύρνης...

Υπάρχει όμως και συνέχεια. Λίγες εβδομάδες μετά από αυτή την είδηση, διάβασα στο alfavita κάτι ακόμα πιο εξωρενικό: Στην κοπή της πίτας της ΟΝΝΕΔ Πάτρας, ο Καλαμπόκας μνημονεύτηκε ως αγωνιστής!!! Ε νομίζω πια ότι η αντιστροφή των σημασιών των λέξεων γίνεται επικίνδυνη. Και πρέπει όλοι μας να διαφυλάξουμε την ιστορική αλήθεια, ιδιαίτερα τέτοιων πρόσφατων και πολύ φορτισμένων γεγονότων, ειδάλλως θα χάσουμε την πραγματική μας ταυτότητα. Και το χειρότερο είναι ότι θα την χάσουν και τα νεότερα παιδιά, και τότε θα κυριαρχήσει η άγνοια, επομένως ο κάθε είδους φασισμός.

Πριν μέρες διάβαζα στον Pathfinder μια είδηση οικολογικού ενδιαφέροντος, που πολύ με εντυπωσίασε. Στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνιας αναπτύχθηκε μια τεχνολογία για την κατασκευπη μιας συσκευής, που αξιοποιεί τοξικά απόβλητα! Χωρίς να έχω κατανοήσει απολύτως τις τεχνικές λεπτομέρειες, κατάλαβα ότι η εν λόγω συσκευή παίρνει υγρά που περιέχουν μέταλλα, όπως τα μολυσμένα νερά που βγαίνουν από τα ορυχεία, και κατά την διάρκεια της απομάκρυνσης των βλαβερών στοιχείων, εκλύεται ενέργεια. Με ένα σμπάρο δυο τρυγόνια, σαν να λέμε: Και ξεφορτωνόμαστε τοξικές ουσίες, και παράγουμε ενέργεια από τα (τοξικά) σκουπίδια μας. Βέβαια, η συσκευή είναι ακόμα σε πειραματικό στάδιο, και έχει πολύ μικρή ισχύ, ωστόσο η τεχνολογία υπάρχει και μπορεί να αναπτυχθεί περαιτέρω.

Αυτά από την Πενσυλβάνια. Στην Ελλάδα, αναμένονται τα πρόστιμα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, λόγω της ρύπανσης του Ασωπού με τοξικά απόβλητα. Δύο έλληνες ευρωβουλευτές (η Μαίρη Ματσούκα του ΠΑΣΟΚ και ο Δημήτρης Παπαδημούλης του ΣΥΝ) ανακίνησαν το θέμα, και έλληνας έίναι και ο αρμόδιος επίτροπος (ο Σταύρος Δήμας) που ανακοίνωσε την καμπάνα. Ο Ασωπός, από τον οποίο υδρεύεται μια μεγάλη περιοχή στην Αττική, μολύνθηκε επικίνδυνα (δηλαδή θανατηφόρα, για να μιλήσουμε λίγο πιο ευθέως) από τα τοξικά απόβλητα των γύρω βιομηχανιών. Και για να συνδεθούν οι δύο ειδήσεις που παρατίθενται εδώ, φαντάζεστε εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας στον Ασωπό, που να χρησιμοποιεί την Πενσυλβανική πατέντα; Εξάλλου, καλύτερα με το εξασθενές χρώμιο να ανάβουμε την λάμπα, παρά να το τρώμε στο φαγητό μας.

Εκτός από την ενεργοποίηση των πολιτών, που θεωρώ ότι είναι απαραίτητη, ειδικά  σε τέτοια θέματα δημόσιας υγείας, πρέπει οπωσδήποτε να κάνει κάτι η πολιτεία. Για αρχή, ίσως θα ήταν καλό ακόμα και να ασχοληθεί με αυτό, έτσι για αλλαγή, και να ξεφύγουμε κάπως από τα ροζ και τα άλλου χρώματος "πολιτιστικά" σκάνδαλα.

Η πρώτη εγγραφή του 2008 τυχαίνει να αφορά την ανάγνωση ενός βιβλίου που είχα ξεκινήσει εδώ και αρκετό καιρό, και τελείωσα λίγο πριν την πρωτοχρονιά.

Πριν λίγους μήνες, σκεφτόμουν να πάω στην Κωνσταντινούπολη. Τα σχέδια άλλαξαν, όταν σε λίγο προσλήφθηκα ως αναπληρωτής στο γυμνάσιο της Ορμύλιας, οπότε δεν υπήρχε χρόνος για τέτοιες εξορμήσεις. Δεν βαρυγκομώ καθόλου βέβαια, καθώς η πρόσληψη αυτή έχει σαφώς μεγαλύτερο βάρος από το κάθε ταξίδι. Αυτο εξάλλου, θα το κάνω κάποια άλλη στιγμή.

Όπως και να 'ναι, όμως, όταν ακόμα τότε το σκεφτόμουν, είπα να διαβάσω ένα λογοτεχνικό βιβλίο που η ιστορία του να εκτυλίσσεται στην Κωνσταντινούπολη, παρά να ξεφυλλίσω απλώς έναν ταξιδιωτικό οδηγό. Αποφάσισα λοιπόν να πάρω την Ιστανμπούλ του Ορχάν Παμούκ (για την ακρίβεια, δεν το πήρα, αλλά μου το πήραν). Ο Ορχάν Παμούκ είναι ένας συγγραφέας που πάντα ηθελα να διαβάσω, και όχι μόνο από τοτε που πήρε το Νόμπελ, αλλά και πολύ πιο πριν. Ήξερα την ευαισθησία του για τις μειονότητες στην Τουρκία, το κυνηγητό που δέχτηκε στη χώρα του για τις απόψεις του, την διαφορετική στάση του ως προς πολλά θέματα πολιτικά και κοινωνικά, στάση που τον εφερε σε ρήξη με μια συντηρητική και ακραία μερίδα των Τούρκων.

Νόμιζα ότι το βιβλίο Ιστανμπούλ θα ήταν το ιδανικό για τον λόγο που το ήθελα, αλλά και για να γνωρίσω καταρχήν τον λόγο του Παμούκ. μολογώ όμως ότι έκανα λάθος, γιατί ναι μεν είναι "ενα γοητευτικό βιβλίο που διαβάζεται σαν δοκίμιο, προσωπικό ημερολόγιο, ιστορία, οδηγός πόλης και μυθιστόρημα μαζί", όπως γράφει στο οπισθόφυλλο, αλλά τελικά λιγότερο από όλα ήταν "οδηγός πόλης" και περισσότερο "προσωπικό ημερολόγιο". Βέβαια, καθόλου κακό δεν είναι αυτό, αλλά απλώς δεν ήταν αυτό που περίμενα, και απογοητεύτηκα. Πριν λίγο καιρό απέτρεψα την διαβαστερή ανιψιά μου από το να διαβάσει την Αναφορά στον Γκρέκο, γιατί δεν είχε διαβάσει καθόλου Καζαντζάκη. Όπως η Αναφορά στον Γκρέκο πρέπει κατά την γνώμη μου να το διαβάσει κάποιος, αφου έχει απολαύσει τον ΚΛαπετάν Μιχάλη, το Ο Χριστός ξανασταυρώνεται, τον Τελευταίο Πειρασμό, έτσι μου φαίνεται πως και του Ορχάν Παμούκ η Ιστανμπούλ πρέπει να διαβαστεί μετά το Σπίτι της σιωπής και το Με λένε Κόκκινο.

Παρόλα αυτά, το βιβλίο είναι πάρα πολύ καλό. Περιγράφει πολύ άνετα τα παιδικά, τα εφηβικά και τα νεανικά του χρόνια, αρχίζοντας πάντα από τον ίδιο, προχωρώντας στην οικογένειά του, και φτάνοντας στην πόλη του, κάνοντας ξεκάθαρους ομόκεντρους κύκλους, και πηγαίνοντας συνέχεια μπρος πίσω στην ιστορία, τόσο την προσωπική και την οικογενειακή του, όσο και της χώρας του. Μελετάει με εμβρίθεια λεπτολόγου στοχαστή την μελαγχολία και την θλίψη που αποπνέει η Κωνσταντινούπολη, αναζητά τις αιτίες της, και περιγράφει την πόλη του με μια απολύτως προσωπική ματιά. Η ματιά αυτή ενισχύεται από τις φωτογραφίες που είναι γεμάτο το βιβλίο, και που τις περισσότερες τις έχει τραβήξει ο ίδιος.  

Οσο το διάβαζα, δεν μπορούσα να μην σκέφτομαι την Θεσσαλονίκη, και πόσο όμοια είναι τα δεδομένα της με της Κωνσταντινούπολης που περιγράφει ο Παμούκ. Τα ερειπωμένα και εγκαταλελειμμένα παλιά σπίτια, που αφήνονται να καταρρεύσουν για χάρη ενός δήθεν εκσυγχρονισμού, η απώλεια της επαφής των ανθρώπων, η μελαγχολία, όλα είναι κοινά στις δύο αυτές πόλεις - τουλάχιστον στο δικό μου αισθητήριο.

Τώρα, όταν βλέπω την φωτογραφία της Αγιασοφιάς με την πλατεία γύρω της, που είναι κρεμασμένη στην αίθουσα της Β Λυκείου του σχολείου μου, σκέφτομαι ότι τελικά, δεν μετάνιωσα καθόλου που το διάβασα αυτό το βιβλίο. Και προτρέπω κι εσάς να το διαβάσετε. Κι ας μην πάτε σύντομα (ή ποτέ) στην Κωνσταντινούπολη.

Και τι να έγραφαν δηλαδή οι άνθρωποι "εκ της διαχειρίσεως"; Σκέτες ευχές για το νέο έτος, ή μήπως να έλουζαν πατώκορφα τους ενοίκους; "Πληρώστε ρε καθάρματα, μην σας πάρει ο διάολος!" - όχι, όχι, νομίζω ότι θα ήταν ελαφρώς άηθες, και εκτός του εορταστικού κλίματος. Οπότε, ένας συνδυασμός των δύο υφών στην ίδια ανακοίνωση, είναι το σωστό!

Εν πάση περιπτώσει, με αυτή τη φωτογραφία (η οποία είναι παρμένη από την πολυκατοικία της μαμάς μου, στη Ρόδο), εύχομαι σε όλους τους bloggers και τους blogo-μανείς Καλή Χρονιά, με υγεία και ευτυχία. Και πληρώνετε τα κοινόχρηστά σας εγκαίρως, για να μην μένετε από πετρέλαιο, τέτοιες μέρες. Αφήστε που θα γλιτώσετε και τον ιντερνετικό διασυρμό...

Όλα άρχισαν όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου οικειοποιήθηκε τα συνθήματα και τελικά τους ψηφοφόρους της Αριστεράς, και αφού τους οικειοποιήθηκε τους έκανε καπιταλιστές, ή μάλλον καπιταλιστότερους των δεξιών. Από το ζιβάγκο, την προσφώνηση "σύντροφοι", και το "ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο", περάσαμε ανετότατα σε ιδιωτικοποιήσεις, ρουσφέτια, διαπλεκόμενα, Κοσκωτάδες κ.ά.

Η ίδια κλοπή πνευματικών δικαιωμάτων (ή μάλλον πολιτικών συναισθημάτων) γίνεται μέχρι και σήμερα, από όλους τους χώρους. Γιατί είναι ακριβώς εξόφθαλμη κλοπή ο θρασύς λόγος του Γιωργάκη στην ΑΔΕΔΥ, ο οποίος, απτόητος από τις αντιδράσεις και τα γιούχα των συνδικαλιστών, είπε ότι "το ΠΑΣΟΚ ξέρει από αγώνες και πεζοδρόμιο και θα είναι πρωτοπόρο στους αγώνες των εργαζομένων". Είναι μάλλον φοβιστικό αυτό, και πιο φοβιστικά τα μπράβο και τα φανατισμένα παλαμάκια ορισμένων.

Αλλά δεν είναι μόνο η οικογένεια Παπανδρέου που επιδίδεται σε τέτοιου είδους κλοπές. Ο πρωθυπουργός, ένας Καραμανλής παρακαλώ, σήμερα επισκέφτηκε τον Άη Στράτη για να τιμήσει "όλες και όλους όσοι αγωνίστηκαν για αξίες και ιδανικά", δείχνοντας το παράδειγμα του Χαρίλαου Φλωράκη, του Ηλία Ηλιού, του Λεωνίδα Κύρκου, του Μίκη Θεοδωράκη. Στην ίδια σειρά ονομάτων δεν παρέλειψε να βάλει τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, και τον Ανδρέα Παπανδρέου. Ένωση Κέντρου και άλλες δημοκρατικές δυνάμεις, δηλαδή.

Τι συμβαίνει ακριβώς; Έχει γίνει κάτι που δεν έχω μάθει; Ποιοι είναι αυτοί που αγωνίστηκαν; Ποιοι είναι αυτοί που και τώρα αγωνίζονται; Ποιο πάνε να σφετεριστούν ή, χειρότερα, να σπονσοράρουν τους αγώνες τους; Ποιοι ήταν και είναι αυτοί που πάντα αντιδρούσαν για χάρη μιας μικρής αλλά ισχυρής μειοψηφίας εχόντων και κατεχόντων; Μήπως έχουν μπερδευτεί τα πράγματα ολίγον; Κάνει κρύο ή εγώ ζεσταίνομαι;

Η παραχάραξη της ιστορίας δεν γίνεται μόνο για τα παλαιότερα γεγονότα, την Επανάσταση του 21 και την Μικρασιατική Καταστροφή, ή την δικτατορία του Μεταξά και το Πολυτεχνείο. Γίνεται συνεχώς και αδιαλείπτως. Και αλίμονο σε αυτούς που δεν έχουν τις ιστορικές γνώσεις και τα εφόδια να αντιδράσουν. Μας πιάνουν στον ύπνο, το παίρνετε χαμπάρι;

Ή για να το πω όπως ο Αναγνωστάκης:

Μας γέρασαν προώρως Γιώργο, το κατάλαβες;

Ημέρα απεργίας σήμερα για τους εκπαιδευτικούς, πρώτη φορά που απεργώ εγώ προσωπικά. Η απορία θα ήταν εύλογη: Γιατί απεργεί ένας εκπαιδευτικός, που έχει μια από τις πιο εύκολες δουλειές; που το μόνο που έχει να κάνει είναι να εξηγεί κάτι που ξέρει καλά σε κάποιους που δεν το ξέρουν καθόλου; που δεν δουλεύει πάσχα, χριστούγεννα, καλοκαίρι, σαββατοκύριακα, δεκάδες αργίες, εκδρομές, συνελεύσεις κτλ; Και γιατί δεν είναι ικανοποιημένος ένας αναπληρωτής εκπαιδευτικός, που τώρα πληρώνεται σταθερά, με το μήνα, ενώ έως τώρα τα ιδιαίτερα και τα φροντιστήρια δεν του παρείχαν καμιά ασφάλεια;

Είναι πάρα πολύ στερεότυπες οι παραπάνω ερωτήσεις για να τις απαντήσω. Είναι σαν να θέλω να εξηγήσω ότι η γη είναι στρογγυλή. Το πόσο δύσκολη είναι η δουλειά μπορεί να το καταλάβει κάποιος που προσπαθεί να εξηγήσει κάτι σε ένα παιδί - πόσο μάλλον σε μια τάξη 30 παιδιών, που δεν είναι και τα πιο φρόνιμα.

Για τους μισθούς, η αλήθεια είναι ότι τώρα βγάζω πολύ περισσότερα από ό,τι έβγαζα έως σήμερα. Ωστόσο, είναι εξαιρετικά άδικο να μένουν σταθεροί οι μισθοί, ενώ όλα τα υπόλοιπα (οι τιμές των προϊόντων κυρίως, το κόστος ζωής) ακολουθεί τις τιμές της υπόλοιπης Ευρώπης. Γιατί να μην ακολουθήσουν και οι μισθοί αυτό το κριτήριο; Και φυσικά αυτό ισχύει και για όλους τους άλλους εργαζόμενους, μάλλον περισσότερο για όλους τους άλλους εργαζόμενους.

Αλλά είναι και κάτι άλλο: Πριν λίγες μέρες διάβαζα μια είδηση για τα καινούργια μιράζ που απέκτησε η πολεμική μας αεροπορία. Κανείς δεν είδα να το σχολιάζει αυτό. Έχουμε αναλογιστεί πόσα χρήματα κοστίζει ένα λαμπάκι από το πιλοτήριο ενός μιράζ; ένα γαλόνι καυσίμου; μιας ώρας συντήρηση; Προσωπικά δεν ξέρω καθόλου νούμερα, και δεν με ενδιαφέρει να μάθω. Αλλά νιώθω ντροπή που στο σχολείο που δουλεύω δεν υπάρχουν φιλόλογοι να καλύψουν τις κενές ώρες, και το υπουργείο δεν στέλνει, επειδή δεν υπάρχουν λεφτά. Ίσως αρκούσε ένα λαμπάκι ή ένα λεβιέ από ένα μιράζ για να πληρωθεί ένας καθηγητής. Και ίσως τα ίδια εξαρτήματα θα αρκούσαν για μια καραβιά βιβλία, για τις άδειες αποθήκες των σολείων. Και ίσως ακόμα ένα από αυτά τα μιράζ να αντιστοιχούσε σε σχολικές βιβλιοθήκες για τα σχολεία που δεν διαθέτουν, ή για αίθουσες διδασκαλίας με καλό φωτισμό και θέρμανση.

Και επιτέλους: Πόσο πιθανόν είναι να μας επιτεθούν οι Τούρκοι, να φτάσουν τα σύνορά τους έως τον Αξιό, να μπουν οι Σκοπιανοί στη Θεσσαλονίκη, να αποικίσουν οι Αλβανοί την Ήπειρο; και από την άλλη, πόσο πιθανόν είναι να μείνουν τα παιδιά μας ακαλλιέργητα, αμόρφωτα και άχρηστα; Πόσο πιθανόν είναι, αλλά και πόσο επικίνδυνο το καθένα από αυτά;

Καταλαβαίνουμε τώρα την έννοια του αιτήματος "15% για την Παιδεία";

Το Θωρηκτό Ποτέμκιν του Σεργκέι Αϊζενστάιν είναι από τα αριστουργήματα του παγκόσμιου κινηματογράφου. Αφηγείται την ανταρσία στο θωρηκτό Ποτέμκιν, την ναυαρχίδα του ρωσικού στόλου, κατά την διάρκεια των γεγονότων της "ματωμένης Κυριακής" στην Ρωσία του 1905, λίγα χρόνια πριν την Οκτωβριανή Επανάσταση, όταν ο επαναστατικός αναβρασμός στην γερασμένη αυτοκρατορία είχε αρχίσει να φουντώνει σιγά σιγά. Για τα πραγματικά γεγονότα δείτε το άρθρο του Β.Ξ.Σπηλιωτόπουλου στο Βήμα.

Το είχα δει δύο φορές όσο ήμουν φοιτητής, στο Εργατικό Κέντρο Θεσσαλονίκης. Παρόλο που στην αίθουσα οι συνθήκες δεν ήταν οι καλύτερες, παρόλο που τα μηχανήματα ήταν παλιά και προβληματικά, ωστόσο το πάθος ξεχείλιζε. Δεν ξέρω αν έφταιγε το ότι ήμουν φοιτητής, ή η εποχή, ή ο χώρος, αλλά ένιωθα την ταινία με μεγάλη συγκίνηση. Η επανάσταση έμπαινε στο αίμα μου, και η συγκίνηση ήταν αυθόρμητη. Δεν είχα απο-ιδεολογικοποιήσει αυτό που έβλεπα, ούτε το έβλεπα ως μια κατάφωρη προπαγάνδα (που σε μεγάλο βαθμό, είναι). Με συγκινούσε και η ιστορία της ταινίας, αλλά και η αισθητική της.

Την ίδια συγκίνηση με τότε, την ένιωσα απρόσμενα χτες, στην εξαιρετική προβολή της ταινίας στο Κολοσσαίον της Θεσσαλονίκης, με την Κρατική Ορχήστρα να παίζει ζωντανά. Αυτή τη φορά ήταν και η μουσική που συνέβαλλε στην έκρηξη των συναισθημάτων.

Υπήρχαν όμως δύο παραφωνίες: Στην αίθουσα, έπίσημος θεατής, ήταν και ο υπουργός Λιάπης. Ε λοιπόν, ή δεν ήξερε περί τίνος ήταν η ταινία (και κανείς από τους συμβούλους του δεν φρόντισε να του πει), ή ο υπουργός είναι κρυφοκομμουνιστής!

Η άλλη παραφωνία, χειρότερη από την πρώτη, ήταν ότι όλοι οι θεατές ήταν γραβατωμένοι αριστοκράτες. Νομίζω ότι δυστυχώς η ταινία (όπως και ολόκληρη η ιδεολογία της επανάστασης) έχει γίνει πια ένα φολκλόρ παραμύθι, ένα θέαμα πίσω από μια βιτρίνα, την οποία - περάστε κόσμε - βλέπουν οι αγαθοί Λιάπηδες και γιάπηδες και τέρπονται: Θυμάσαι τότε, εκείνους τους καημένους ιδεολόγους; Πώς τους έλεγαν;

Πραγματικά ελπίζω να κάνω λάθος. Εύχομαι (και κατά βάθος το πιστεύω) ότι τουλάχιστον οι νέες γενιές ετοιμάζουν τις επαναστάσεις του αύριο. Και μπορεί να εμπνέονται ή και να συγκινούνται ακόμα από τέτοιες ταινίες.

Οι Πομάκοι που έτυχε να γνωρίσω προσωπικά ανήκουν σε δύο κατηγορίες: Δυο τρεις συν-φαντάροι το 97, και ο Ορχάν με την γυναίκα του, φοιτητές στη Θεσσαλονίκη.

Οι πρώτοι, θυμάμαι, στάλθηκαν να υπηρετήσουν στη Ρόδο, μακριά από τις πατριδες τους, για λόγους "εθνικής ασφάλειας", δηλαδή για να μην γνωρίσουν τόπους και πράγματα που αφορούν τον στρατό στην Θράκη, ώστε να να μην μπουν στον πειρασμό και αυτομολήσουν ή προδώσουν στρατιωτικά μυστικά, όταν έρθει η ώρα της αλήθειας - ένας πόλεμος με τους Τούρκους (!). Βρέθηκαν λοιπόν στη Ρόδο, απλοί άνθρωποι, παιδιά 18 χρονών, πρώτη φορά έφευγαν από τα σπίτια τους, και ήταν κάπως φοβισμένοι. Αλλά μόλις τους πλησίαζες, σου έδιναν εμπιστοσύνη, γινόσουν φίλος τους. Και δουλευταράδες, και προκομμένοι. Ποτέ δεν έλεγαν ότι βαριούνται, όταν κάποιος παλιός τους ανέθετε κάτι, πράγμα που το εκμεταλλεύονταν δεόντως ορισμενοι, φυσικά. Καλά παιδιά. Θυμάμαι ο ένας από αυτούς, ο Ομέρ, ήταν στην Πύλη την ώρα της Ανάστασης. Μερικοί που έμπαιναν μέσα εκείνη την ώρα με τα αναμμένα κεριά στα χέρια, του έλεγαν Χριστός Ανέστη, κι αυτός ο καημένος δεν ήξερε τί να απαντήσει, αφού βέβαια ήταν μουσουλμάνος.

Ο συμφοιτητής μου ο Ορχάν, άλλη περίπτωση. Από τους ελάχιστους μορφωμένους Πομάκους (λόγω μακροχρόνιου αποκλεισμού τους από την υπόλοιπη Ελλάδα - το εννοώ κυριολεκτικά, με μπάρες, φυλάκια, στρατιώτες, και τέτοια), δεν έχανε ευκαιρία να μιλάει για την πομάκικη γλώσσα, για την κατάσταση στα πομακοχώρια, για την ταυτότητά τους που όλοι προσπαθούν να την καπηλευτούν, για λόγους κάθε άλλο από ιδιοτελείς.

Όλα αυτά τα βιώματα, τα είδα πριν λίγη ώρα κωδικοποιημένα σε μια πολύ καλή ταινία του Φεστιβάλ, το ντοκυμαντέρ του Δημητρη Κιτσικούδη "Πολύ μιλάς... πολύ κλαις". Η τανία προσπάθησε να ρίξει φως όχι τόσο στα ιστορικά στοιχεία που αφορούν τους Πομάκους, αλλά στα κοινωνικά θέματα που έχουν να αντιμετωπίσουν: δεν τους φτάνει που είναι φτωχοί, μεροκαματιάρηδες, σε κλειστές κοινωνίες, έχουν κι από πάνω τους Τούρκους, τους Βούλγαρους, και τους Έλληνες να τους διεκδικούν ποικιλοτρόπως: Οι Τούρκοι τους λένε και τους θέλουν Τούρκους, επειδή είναι μουσουλμάνοι, οι Βούλγαροι Βούλγαρους, επειδή μιλούν βουλγάρικα, και οι Έλληνες κανείς δεν ξέρει τί τους θεωρούν, αλλά σίγουρα Έλληνες πολίτες. Γι' αυτό μάλλον είναι σωστό τελικά αυτό που λένε ότι το καλύτερο κριτήριο για να προσδιορίσεις κάποιον, και να του προσδώσεις μια ταυτότητα, είναι να δεις πώς αυτοπροσδιορίζεται ο ίδιος. Στην ταινία αυτή, ας πούμε, έμαθα ότι οι Πομάκοι συχνότερα αυτοχαρακτηρίζονται ως Πομάκοι, κάποιοι μπερδεμένοι ως Ευρωπαίοι, και κάποιοι απηυδισμένοι ως Εσκιμώοι!. Πέρα από την πλάκα όμως, αν ο αυτοπροσδιορισμός γίνεται χωρίς κρυμμένες προπαγάνδες άλλων και χωρίς πολιτικές σκοπιμότητες, είναι νομίζω το πιο έγκυρο κριτήριο. Είναι βέβαια κάτι που σηκώνει μεγάλη κουβέντα, που κάποια στιγμή όμως πρέπει να αρχίσει, χωρίς φόβους και πάθη!

Το Κόκκινο Μπαλόνι είναι μια ταινία που την είχα δει στην τηλεόραση όταν ήμουν πολύ μικρός, την εποχή δηλαδή που η τηλεόραση έβαζε ποιοτικές εκπομπές για παιδιά, και όχι του σωρού - αλλά αυτό είναι μια άλλη κουβέντα, και μια γκρίνια που δεν ταιριάζει σε αυτήν την εγγραφή.

Πρόκειται για την ιστορία ενός μικρού αγοριού, που πηγαίνοντας ένα πρωί στο σχολείο βρίσκει ένα κατακόκκινο μπαλόνι δεμένο σε μια κολώνα, το παίρνει και γίνονται αχώριστοι φίλοι. Μα πώς γίνεται κάποιος φίλος με ένα μπαλόνι; Γίνεται και παραγίνεται, εφόσον πηγαίνουν παντού μαζί, στεναχωριέται ο ένας για την απουσία του άλλου, αναζητά ο ένας τον άλλον όταν χαθούν σε μια πολύβουη γειτονιά, συμμετέχουν (ή και προκαλούν) ο ένας στις ζαβολιές του άλλου. Το ωραίο κόκκινο μπαλόνι είναι εφευρετικό, είναι αυτόβουλο, έχει συναισθήματα, και προκαλεί συγκίνηση, όσο κι αν όλα αυτά φαίνονται τρελά. Μια πολύ ευαίσθητη ταινία, με πολύ ωραία μουσική, και πολύ ωραία φωτογραφία: Μαζί με το παιδί και το μπαλόνι, βλέπουμε και ολόκληρο το Παρίσι της δεκαετίας του 50.

Αυτήν την υπέροχη ταινία λοιπόν, την ξαναείδα σήμερα το πρωί στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης, που γίνεται κάθε χρόνο και καλύτερο, μου φαίνεται. Προβλήθηκε μαζί με άλλη μία ταινία του Lamorisse, το Άσπρο Άλογο (Crin Blanc), που μαζί έφτιαχναν νομίζω μια διλογία σχετικά με την αιχμαλωσία, και την φιλία ανάμεσα στα μικρά παιδιά και τα άψυχα (το μπαλόνι) ή τα άλλα έμψυχα (το άλογο). Και στις δύο ταινίες, οι πρωταγωνιστές - φίλοι των αγοριών διώκονται από τους "κακούς", δηλαδή τους χωρίς ευαισθησία ανθρώπους: το μπαλόνι χτυπιέται από την σφεντόνα ενός παλιόπαιδου, το άλογο προσπαθούν να το πιάσουν και να το τιθασεύσουν σε όλη την ταινία οι κυνηγοί - δαμαστές. Και σιις δύο ταινίες οι πρωταγωνιστές εξυψώνονται: Μετά τον θάνατο του κόκκινου μπαλονιού, τα υπόλοιπα μπαλόνια της πόλης έρχονται σαν συνεννοημένα να σηκώσουν τον μικρό φίλο του για μια λυτρωτική πτήση πάνω από το Παρίσι, ενώ στο Άσπρο Άλογο, το αγόρι μαζί με το άλογο χάνονται στη θάλασσα, ταξιδεύοντας σε μια χώρα ειρήνης και αγάπης.

Η αίθουσα ήταν γεμάτη από παιδιά (που σχολίαζαν φωναχτά όλες τις σκηνές), αλλά και πολλούς μεγάλους, που σαν κι εμένα είχαν δει το Κόκκινο Μπαλόνι μικροί στην τηλεόραση, και τώρα μπορούσαν να το ξαναδούν στην μεγάλη οθόνη. Όταν βγήκαμε από την αίθουσα, μας περίμενε όλους μια υπέροχη έκπληξη: Οι άνθρωποι του φεστιβάλ είχαν την καταπληκτική ιδέα να χαρίσουν σε όλους τους θεατές από ένα κόκκινο μπαλόνι, με το λογότυπο του φεστιβάλ (πήρα κι εγώ ένα, και το φωτογράφισα να το δείτε). Σε λίγο, όλη η πλατεία Αριστοτέλους είχε γεμίσει παιδάκια με κόκκινα μπαλόνια. Κάποια από αυτά τους ξέφευγαν, και ταξίδευαν στον ουρανό, και χάνονταν, συμμετέχοντας έτσι στην ιστορία της ταινίας.

Προχτές η μισή τρίτη λυκείου δεν έκανε μάθημα, γιατί είχαν πρόβα με την χωρωδία του σχολείου, για την γιορτή του Πολυτεχνείου. Σε κολοβό τμήμα λοιπόν, δεν μπορούσα να παραδώσω τον Φίλιππο του Σινόπουλου, όπως είχα προγραμματίσει. Τι να έκανα όμως; Μεγάλος μπελάς η αλλαγή ρότας την τελευταία στιγμή. Πώς να αυτοσχεδιάσω;

"Κύριε, να μας πείτε για το Πολυτεχνείο!" με έβγαλε από την αμηχανία μια μαθήτρια. Πολύ καλά, λοιπόν, θα μιλήσουμε για το πολυτεχνείο. Εφετζίδικο θέμα: ιστορικές συνθήκες, τα πέτρινα χρόνια, η χούντα των συνταγματαρχών, ανατριχιαστικές λεπτομέρειες για τους βασινισμούς και τις εξορίες, το τσουβάλι με τη γάτα, η Μακρόνησος. Μετά, η Νομική, το Πολυτεχνείο, η Κύπρος. Αγέννητος εγώ βέβαια σε όλα αυτά, ή βρέφος στην αγκαλιά της μαμάς, μόνο από ντοκυμαντέρ και από προσωπικά διαβάσματα αντλούσα το υλικό μου - απροσχεδίαστα. Πώς αλλιώς; Ωστόσο πάντα με συγκινούσε αυτή η επέτειος. Ειδικά όταν κατέβαινα στην πορεία in memoriam, κάπως με έπιανε ένα παράξενο συναίσθημα - μια μέθεξη.

Και τα συνθήματα, τόσο επίκαιρα. Το λέω χωρίς βερμπαλισμούς. Έτσι είναι: Και σήμερα πρέπει να παλεύουμε για το Ψωμί, την Παιδεία, την Ελευθερία. Κυρίως την Ελευθερία, που τόσο ύπουλα μας την κλέβουν μέρα με τη μέρα, κι εμείς δεν παίρνουμε χαμπάρι. Στρουθοκαμηλίζουμε και αναμασάμε τα "δε βαριέσαι" μας.

Κατόπιν εορτής, μετά το κουδούνι, σκέφτηκα ότι καλύτερα ακόμα θα ήταν να τους είχα δώσει να καταλάβουν - ή μάλλον να νιώσουν (για να βοηθηθώ να το νιώσω κι εγώ) - πώς μπορεί να ένιωθε ένας φοιτητής το 73 μέσα στον ραδιοφωνικό σταθμό, ή πίσω από την καγκελόπορτα, ή κάτω από τις ερπύστριες. Αλλά πώς μπορεί να ένιωθε αλήθεια; Πώς μπορεί να νιώθει κάποιος που χωρίς να το ξέρει γίνεται ωραίος σαν μύθος; Κάποιος που την μια στιγμή τυφλώνεται από τους δυνατούς προβολείς, και την αμέσως επόμενη στιγμή - χωρίς να καταλάβει πώς - βρίσκεται να μας κοιτάει από τον ουρανό, ενώ ακούει ακόμα τις σειρήνες και τα μεγάφωνα και τους ασυρμάτους;

Μπορούμε άραγε εμείς σήμερα να τυφλωθούμε από τους ίδιους προβολείς και να ανατριχιάσουμε με τις ίδιες σειρήνες, απλώς και μόνο με το να βλέπουμε την οθόνη της τηλεόρασής μας να βουλιάζει, παρασυρμένη από την σιδερένια πόρτα που είναι κολλημένη πάνω της, και τα πλήθη να ξεχύνονται κολυμπώντας ολόισια προς τον θάνατο;

Μπορούμε! Όσο περνάει από το χέρι μου, θα το μεταδώσω στα παιδιά της τάξης μου. Κι ας είναι αγχωμένα για τις πανελλήνιες, κι ας μην κάνουν τίποτα άλλο παρά να διαβάζουν με πρόγραμμα τα μαθήματα κατεύθυνσης, περιφρονώντας τα γενικής παιδείας, που είναι "ανούσια". Όσο περνάει από το χέρι μου, θα βοηθήσω. Και την άλλη φορά, ετεροχρονισμένα έστω και αφού κοπάσουν τα "ζήτω" και τα "αθάνατος" της γιορτής, πριν τους διδάξω Σινόπουλο, θα τους βάλω να ακούσουν Σαββόπουλο:

Η οθόνη βουλιάζει σαλεύει το πλήθος
εικόνες ξεχύνονται με μιας
πού πας παλικάρι ωραίο σαν μύθος
κι ολόισια στο θάνατο κολυμπάς

Και όλες οι αντένες μιας γης χτυπημένης
μεγάφωνα και ασύρματοι από παντού
γλυκά σε νανουρίζουν κι εσύ ανεβαίνεις
ψηλά στους βασιλιάδες τ' ουρανού

Ποιος στ' αλήθεια είμαι εγώ και πού πάω
με χίλιες δυο εικόνες στο μυαλό
προβολείς με στραβώνουν και πάω
και γονατίζω και το αίμα σου φιλώ

Πού πας παλικάρι πομπές ξεκινούνε
κι οι σκλάβες σου ουρλιάζουν στο βωμό
ουρλιάζουν υα πλήθη καμπάνες ηχούνε
κι ο ύμνος σου τραντάζει το ναό

Ποιος στ' αλήθεια είμαι εγώ και πού πάω
με χίλιες δυο εικόνες στο μυαλό
οι προβολείς με στραβώνουν και πάω
και γονατίζω και το αίμα σου φιλώ

Μόλις το διάβασα. Στην Ιβηροαμερικανική Σύνοδο, έλαβε χώρα το ακόλουθο επεισόδιο: Ο Ούγκο Τσάβες, πνέοντας τα γνωστά μένεα, αποκάλεσε "φασίστα" τον πρώην ισπανό πρωθυπουργό Αθνάρ. Ο νυν πρωθυπουργός, Θαπατέρο, αντίπαλος του Αθνάρ, σηκώθηκε να υπερασπιστεί τον προκάτοχό του, λέγοντας ότι παρόλες τις ιδεολογικές διαφορές που τους χωρίζουν, δεν ξεχνά ότι ο Αθνάρ ήταν πρωθυπουργός εκλεγμένος από τον λαό. Και προφανώς τον τιμά, και μόνο για αυτό. Ο Τσάβες συνέχισε τις ύβρεις και συνεχώς διέκοπτε τον πάντα μειλήχιο και πολιτισμένο Θαπατέρο. Τότε ήταν που ο επίσης παρών βασιλιάς της Ισπανίας έχασε την υπομονή του, πετάχτηκε και του είπε "Γιατί δεν το βουλώνεις;" (ΏPor quι no te callas?)

Σκηνές απείρου κάλλους, δηλαδή. Δεν ξέρω ποιανού την ιταμότητα να πρωτοθαυμάσω. Του Τσάβες, που προφανώς συγχέει την ανικανότητα διαλόγου με την ελευθερία και την αγωνιστικότητα με την καφρίλα, ή του βασιλέως, που καθόλου βασιλικά δεν φέρθηκε, βρίζοντας έναν αρχηγό κράτους με τέτοιο τρόπο - αυτός που ούτε εκλεγμένος είναι, ούτε και τόσο δημοκρατικό παρελθόν έχει.

Αλλά μέσα σε αυτήν την παράλογη και καταπιεστικά αγενή στιγμή, πόσο εξυψώνεται ο Θαπατέρο! Τέτοιο ήθος θα ευχόμουν να είχαν και έλληνες πολιτικοί, αλλά και δημοσιογράφοι, και δάσκαλοι, και εν γένει πολίτες. Σημειωτέον ότι ο Αθνάρ πήρε τηλέφωνο αμέσως τον Θαπατέρο για να τον ευχαριστήσει. Και δικαίως: Τέτοιο φέρ πλέι απαιτεί αναγνώριση, και χρειάζεται οπωσδήποτε προβολή και διαφήμιση. Για να παραδειγματιζόμαστε και να μαθαίνουμε.

Προχτές είπα να πάω σινεμά, αλλά λόγω κακής συνεννόησης έχασα την ταινία για την οποία ξεκίνησα. Μπήκα λοιπόν και είδα το Εσείς οι ζωντανοί, του σουηδού σκηνοθέτη Roy Andersson. Ήταν η πρώτη φορά που έβλεπα ταινία αυτού του σκηνοθέτη, που όπως διάβασα μετά είναι πολύ καταξιωμένος.

Η ταινία λοιπόν, μου άρεσε. Την βρήκα παραπάνω από συμπαθητική. Δεν έχει ιδιαίτερη δράση, για την ακρίβεια δεν έχει καθόλου δράση. Ακόμα και η κάμερα είναι στατική. Δηλαδή κάνει λήψη από ένα σταθερό σημείο, και δεν κινείται σχεδόν καθόλου. Ολες οι σκηνές της ταινίας είναι τραβηγμένες σε στούντιο (εκτός από μια νομίζω).

Η υπόθεση τώρα: Πρόκειται για ιστορίες καθημερινών ανθρώπων, ή μάλλον όχι ολοκληρωμένες ιστορίες, αλλά στιγμιότυπα από τις ζωές τους. Είναι ζωές απλές, καθημερινές, σαν τις δικές μας. Ωστόσο έχουν έναν απίστευτο σουρρεαλισμό, ακριβώς όπως και οι δικές μας ζωές αν τις δει κάποιος αποσπασματικά και ως μεμονωμένα επεισόδια. Μιλάει για τις απλές και πολύπλευρες ανθρώπινες σχέσεις, για τις αγάπες και τα μίση, για τα σημαντικά και τα ασήμαντα του καθένα μας.

Ο τίτλος, εξάλλου, είναι από ένα απόσπασμα του Goethe: "Να είστε ευγνώμονες λοιπόν, εσείς οι ζωντανοί, μέσα στην ζεστή αγκαλιά της αγάπης, πριν σας ακουμπήσει το μοιραίο άγγιγμα της Λήθης..."

Δυο πράγματα μου άρεσαν πολύ: Το ένα είναι ότι οι περισσότεροι από τους ήρωες της ταινίας εμφανίζονται αρκετές φορές, άλλοτε ως πρωταγωνιστές, άλλοτε ως κομπάρσοι, και άλλοτε ως μέρος του σκηνικού. Για παράδειγμα, ο μουσικός που παίζει τούμπα (που είναι και στην αφίσα της ταινίας), εμφανίζεται σε μια σκηνή στην αρχή που κάνει πρόβα μόνος του στο σπίτι του (και εκνευρίζει τους γείτονες), σε μια άλλη σκηνή που κάνει πρόβα με τους υπόλοιπους μουσικούς του σχήματος, σε μια άλλη που συμμετέχει στην παρέλαση της μπάντας, και σε μια άλλη εμφανίζεται στο βάθος μιας αίθουσας όπου γίνεται μια εκδήλωση υπό την υπόκρουση αυτής της μπάντας.

Το άλλο που με γοήτευσε ήταν ο τρόπος που μπλεκόταν η πραγματικότητα με το όνειρο - η μετάβαση ήταν ανεπαίσθητη. Ειδικά το όνειρο της νέας κοπέλας που ονειρεύεται ότι έχει παντρευτεί έναν ροκ σταρ (με τον οποίο είναι ερωτευμένη), και το σπίτι τους σιγά σιγά αποκαλύπτεται ότι είναι βαγόνι τραίνου: αυτή η σκηνή σχεδόν με συγκίνησε.

Επειδή μου άρεσε η ταινία, πήρα το φυλλαδιάκι που πήρα από το σινεμά, και διάβασα και την συνέντευξη του σκηνοθέτη. Μετά, βρήκα στο youtube διαφημιστικά σποτάκια που γύρισε παλιότερα ο ίδιος. Ένα τέτοιο παραθέτω εδώ, για κάθε ενδιαφερόμενο, γιατί η τεχνοτροπία που θα δείτε στα σποτάκια, όπως και η ειρωνία και το παράξενο, σχεδόν κυνικό χιούμορ, χαρακτηρίζουν νομίζω και το Εσείς οι ζωντανοί.

Μια παρατήρηση, για να προστατέψω το φιλοθεάμον κοινό: Την ταινία την είδα μαζί με την κοπέλα μου, η οποία όμως σκυλοβαρέθηκε. Τα γούστα, όπως καταλαβαίνετε είναι όσα και οι άνθρωποι, γι' αυτό μην παρασύρεστε μόνο από ένα ποστ και ένα βιντεάκι! Δείτε την ταινία και θα χαρώ να ανταλλάξουμε εντυπώσεις.

Στα σχολικά μου χρόνια, στην επέτειο του Οχι, ή συμμετείχα στις γιορτές (σπανιότερα), ή τις παρακολουθούσα ως κοινό. Και για να είμαι ειλικρινής, πάντα ψιλοβαριόμουνα. Εκφωνήσεις λόγων, τραγούδια της Σοφίας Βέμπω, και πάντα αυτό το κάπως ακαθόριστο θέμα του "έθνους", που χωρίς να ξέρω γιατί και πώς, μου φαινόταν ψυχρό και ξένο. Άσε που τίποτα δεν έμαθα από αυτές τις γιορτές. Αν έμαθα κάτι, ήταν από αφηγήσεις των γονιών μου για την ιταλική κατοχή στα Δωδεκάνησα, ή από εκπομπές στην ττηλεόραση, ή ακόμα και από βιβλία εξωσχολικά.

Φέτος ήταν η πρώτη φορά που παρευρισκόμουν σε τέτοια γιορτή από μια άλλη θέση: την θέση του καθηγητή. Στην Ορμύλια Χαλκιδικής, ο εορτασμός της επετείου ήταν για μένα μια αποκάλυψη. Μακριά από κάθε κλισέ, οι μαθητές ξεδίπλωσαν πολλά ταλέντα και είμαι σίγουρος ότι τουλάχιστον αυτοί που συμμετείχαν ενεργά κατάλαβαν το νόημα της θυσίας των ηρώων του 40. Αλλά και οι υπόλοιποι, αυτοί που απλώς παρακολουθούσαν, σίγουρα κάτι πήραν. Ο λόγος ίσως είναι ότι το θέμα προσεγγίστηκε από μια σκοπιά ζωντανή και σημερινή, και όχι με τα συμφραζόμενα και τους τρόπους του 40. Αντί για Βέμπω, ακούστηκε Λοϊζος, και μάλιστα ζωντανά από την χωρωδία και την μικρή ορχήστρα του σχολείου και από δύο ντουέτα μαθητών. Έτσι, η 28η Οκτωβρίου σχολιάστηκε μάλλον ως πάλη του ανθρώπου εναντίον του φασισμού, παρά ως νίκη των ελληναράδων εναντίον των ψευτοπαληκαράδων ιταλών. Σε αυτό συνέτειναν και τα υπόλοιπα: Τα σκετσάκια των μαθητών με θέμα το πόσο κατανοητή είναι στους σημερινούς έλληνες νέους η αξία του έπους του 40, πιστεύω ότι ευαισθητοποίησαν τους μη γνωρίζοντες, περισσότερο από οποιοδήποτε τσιτάτο του τύπου "οι ήρωες πολεμούν σαν έλληνες".

Αφησα για το τέλος αυτό που με συγκίνησε περισσότερο: Μια μαθήτρια διάβασε το κείμενο που είχε γράψει για το αίσθημα που την γεμίζει η επέτειιος της 28ης Οκτωβρίου. Το φάντασμα ενός πολεμιστή σκοτωμένου στην Πίνδο, την επισκέφτηκε, λέει, στην παραλία που καθόταν και ατένιζε λυπημένη. Και της εξήγησε με απλά λόγια, καθημερινά, πόσο σημαντικό αγαθό είναι η ελευθερία, για την οποία πολέμησε.

Ολο αυτό το σκηνικό της γιορτής, θεωρώ ότι έκανε μεγαλύτερη δουλειά στις ψυχές των μαθητών από κάθε παρέλαση με βήμα στρατιωτικό "εν-δυο", με ομοιόμορφες στολές, και με καφέ μετά στην καφετέρια του χωριού. Η παρέλαση δεν προκαλεί καμιά διάθεση για προβληματισμό, ούτε ανοίγει την μνήμη μας.

Μετά από αυτή τη γιορτή στο σχολείο της Ορμύλιας, συνεχίζω να έχω ελπίδα στους νέους, ότι θα παλέψουν για την ελευθερία όλων μας όταν έρθει η ώρα, και πως παρά τα αντίθετα απαισιόδοξα δόγματα περί αναίσθητων και απροσανατόλιστων νέων, θα αγωνιστούν. Και με κάτι τέτοια, σιγουρεύομαι: "Δεν θα περάσει ο φασισμός"

Είναι κρίμα που μια μέρα συνάντησης των bloggers όλου του πλανήτη γίνεται τελικά μέρα γκρίνιας για τα προβλήματα του περιβάλλοντος. Αλλά αυτό δυστυχώς είναι αναμενόμενο και απολύτως δικαιολογημένο. Στην παγκόσμια μέρα ποίησης γιορτάζουμε την ποίηση. Στην παγκόσμια ημέρα μουσικής οι δρόμοι και οι πλατείες γεμίζουν νότες. Στην γιορτή της μητέρας χαρίζουμε ανθοδέσμες στις μαμάδες μας. Κρίμα που η μέρα που είναι αφιερωμένη στο περιβνάλλον (έστω και αν είναι μόνο για τους bloggers) δεν είναι κι αυτή μια μέρα χαράς και γιορτής. Αντίθετα, είμαστε στη δυσάρεστη θέση να νουθετούμε εν ώτα μη ακοώντων, και να επισημαίνουμε λάθη και παραλείψεις, σαν να ήμασταν δάσκαλοι του παλιού καιρού, με τον κίνδυνο μάλιστα να καταντάμε γραφικοί.

Αυτό θα γίνει λοιπόν και τώρα, σε αυτό το blog: Και μια και έχω ιδιαίτερη ευαισθησία στην πατρίδα μου, τη Ρόδο, θα γκρινιάξω για τον τόπο αυτόν.

Μπορεί να μην είναι γνωστό: Η ηλιοφάνεια στη Ρόδο διαρκεί 320 ημέρες τον χρόνο! Το πρώτο που θα σκεφτόταν λοιπόν ένας οικολογικώς ορθός πολίτης με αυξημένη περιβαλλοντική ευαισθησία, θα ήταν ότι εκεί είναι το ιδανικό μέρος στην Ελλάδα να στηθούν φωτοβολταϊκά συστήματα. Η γκρίνια αρχίζει ακριβώς εδώ: Για ποιο λόγο και για ποιων τα συμφέροντα αποφασίστηκε να δημιουργηθεί και να λειτουργήσει δεύτερο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που θα καίει συμβατικά καύσιμα; Γιατί δεν προχωράει στη Ρόδο το θέμα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας; Δεν θα μπορούσε ολόκληρο το νησί να γίνει πρότυπο καθαρής ενέργειας, αξιοποιώντας τόσο τον ήλιο όσο και τον αέρα;

Η απαντήσεις είναι άγνωστες σε μένα, αλλά μπορώ να τις φανταστώ. Αυτό που πρέπει να γίνει τώρα, και για να μη μένουμε μόνο στην γκρίνια, είναι να αφήσουμε τα pc και να βγούμε να παλέψουμε, να διαμαρτυρηθούμε, να σταματήσουμε την καταστροφή.

Να πάψουμε να γκρινιάζουμε, και να αρχίσουμε να αισιοδοξούμε.

Πριν λίγες μέρες αναγνωρίστηκε από την Αμερικανική Βουλή η σφαγή των Αρμενίων από τους Οθωμανούς το 1915 ως γενοκτονία. Ήταν μια δραματική στιγμή στις σχέσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ, καθώς η τουρκική κυβέρνηση έκανε τα πάντα για να μην έρθει αυτή η αναγνώριση. Η αμερικανική κυβέρνηση επίσης δεν ήθελε μια τέτοια εξέλιξη, επειδή την βολεύει να έχει καλές σχέσεις με την Τουρκία, ειδικά τώρα που έχει εμπλακεί στο Ιράκ, άρα την χρειάζεται ως αστυφύλακα της περιοχής. Ωστόσο, η Βουλή, δημοκρατική στην πλειοψηφία της, συνεπώς αντιπολιτευόμενη στην ρεπουμπλικανική κυβέρνηση Μπους, δεν είχε κανέναν ενδοιασμό να ψηφίσει την αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων. Αμέσως βέβαια η τουρκική κυβέρνηση άρχισε τις απειλές εναντίον των ΗΠΑ, και η αμερικανική κυβέρνηση σχεδόν ζήτησε συγγνώμη για την... αφροσύνη της Βουλής, και έσπευσε να δηλώσει την αντίθεσή της στην απόφαση - που όμως είναι πλέον ειλημμένη.

Κατά μια παράξενη σύμπτωση, την ίδια μέρα που έγινε αυτή η εξέλιξη, διάβαζα μια επιφυλλίδα που είχε γράψει ο Γιώργος Ιωάννου στην εφημερίδα "Πρωινή", στις 26 Απριλίου 1980, με τίτλο "Τα μαρτύρια του λαού των Αρμενίων" (στον τόμο Κοιτάσματα, εκδόσεις Γνώση 1990). Με αφορμή την επέτειο της γενοκτονίας, και τις εκδηλώσεις των αρμένιων της Αθήνας εκείνες τις μέρες, και παράλληλα με την έκδοση του βιβλίου Τα τετράδια της Ανζέλ Κουρτιάν, ο Ιωάννου αναφέρεται με πάθος στους Αρμένιους, στις ιστορικές τους σχέσεις με τους Έλληνες, και εκφράζει θερμότατα την ευχή να αναγνωριστούν κάποτε τα μαρτύριά τους.

Θα παραθέσω εδώ ορισμένα αποσπάσματα από το κείμενο του Ιωάννου, μαζί με τις ιστορικές - γνωστές στους περισσότερους - φωτογραφίες με τις φρικαλεότητες των οθωμανών απέναντι στους Αρμένιους. Αφού πρώτα συγκρίνει την γενοκτονία των Αρμενίων με το Ολοκαύτωμα των Εβραίων, λέγοντας ότι τουλάχιστον οι Εβραίοι δημιούργησαν ένα κράτος, άρα κατά κάποιον τρόπο δικαιώθηκαν και ικανοποιήθηκαν ιστορικά, συνεχίζει:

"Αλλά οι Αρμένιοι  με τι να παρηγορηθούν και πώς να ξεχάσουν; Ούτε πατρίδα ελεύθερη ούτε και αναγνώριση καλά-καλά της φοβερής γενοκτονίας. Παρ' όλες τις προσπάθειες των Αρμενίων, θα πρέπει μάλλον να είναι λιγοστοί εκείνοι από τους ξένους που ξέρουν πράγματα αρκετά και σαφή για τα παθήματα αυτού του λαού [...]

Οι έλληνες όμως ξέρουμε καλά τους Αρμενίους. Και αν υπάρχει στο λαό μας κάποια σύγχυση, αυτή είναι η εξής: Οι Αρμένιοι θεωρούνται από πολλούς ολότελα Έλληνες, ακόμα και στη φυλή Έλληνες, και συμβαίνει συχνά πολλοί λαϊκοί άνθρωποι, όταν κάποτε μαθαίνουν ότι δεν είναι κι αυτοί μια παραλλαγή της ελληνικής φυλής, αλλά χωριστοί φυλή, να μένουν κατάπληχτοι και να μη θέλουν να το παραδεχτούν. Και όχι, βέβαια, πως κάτι τέτοιο το θεωρούν μειωτικό, αλλά έχουν συνηθίσει να σκέφτονται τους Αρμενίους ωσάν να είναι Έλληνες. Αθάνατο Βυζάντιο, ακόμα διαιωνίζεσαι! [...]

Ο αγώνας των Αρμενίων και δικός μας αγώνας - ημών, του λαού εννοώ. Και ο πόνος τους για τον άγριο εξολοθρεμό της φυλής τους και δικός μας πόνος. Άλλωστε, το πρόγραμμα έγραφε, μετά από αυτούς, να εξολοθρευτεί με τον ίδιο τρόπο και η δική μας ράτσα. Μονάχα εμείς μπορούμε να καταλάβουμε, καλύτερα απ' όλους, τους Αρμένιους και όλους τους σκλαβωμένους στην Τουρκιά. Και μόνο εμείς μπορούμε να τους συμπαρασταθούμε απ' όλους περισσότερο.

Αν επιμείνουν έτσι στον αγώνα, αν θυμούνται πάντα, αν αγωνίζονται σκληρά, η ώρα της δικαίωσης θα έρθει κάποτε. Το αθώο αίμα που βογκάει, ας τους ενδυναμώνει. Η θλίψη τους είναι και δική μας θλίψη. Οι υψηλοί σκοποί τους και δικοί μας σκοποί. Και η χαρά τους κάποτε θα είναι και δική μας χαρά. Γένοιτο!"

Και να που, 27 χρόνια μετά, εγένετο.

Το τελευταίο μου σημαντικό νέο θέλω να το μοιραστώ μαζί σας: Προσλήφθηκα ως αναπληρωτής στο Γυμνάσιο Ορμύλιας, στον Νομό Χαλκιδικής. Σήμερα ήταν η πρώτη μου μέρα στο σχολείο, αλλά ακόμα δεν μπήκα στην τάξη να κάνω μάθημα. Γνωρίστηκα μόνο με τους καθηγητές και τον Διευθυντή, και έχω τις καλύτερες εντυπώσεις προς το παρόν.

Καθώς λοιπόν τα προσωπικά μου δεδομένα αλλάζουν, σκέφτομαι να αλλάξω ελαφρώς και την φυσιογνωμία του blog - θα το δείτε αμέσως και στον τίτλο του: Δεν θα ασχολείται πια ειδικά με τη Γλώσσα και την Οικολογία, αλλά αρκετά ευρύτερα, με την Παιδεία και το Περιβάλλον.

Σχολικών εντυπώσεων συνέχεια, τις επόμενες μέρες.

Αφού δεν μπορούσα να συμμετέχω με φυσική παρουσία στο αντιπυρηνικό φεστιβάλ της Ρόδου, που έληξε πριν λίγες μέρες, σκέφτηκα να νιώσω παρών, ανεβάζοντας στο blog μια ταινία οικολογικής ευαισθησίας. Πρόκειται για μια γερμανική ταινία κινουμένων σχεδίων μικρού μήκους, που με είχε εντυπωσιάσει πριν τέσσερα ή πέντε χρόνια, όταν την είδα στο φεστιβάλ Ecofilms στη Ρόδο, και τώρα την ξαναβρήκα στο youtube. Ο τίτλος της είναι Das Rad, που σημαίνει Ο Τροχός. Παρακολουθούμε την συζήτηση μεταξύ δύο... βράχων, που ζουν μια μυστική ζωή παράλληλα με την δική μας! Ο χρόνος κυλάει με διαφορετικό ρυθμό στη ζωή τους: ένα δικό τους δευερόλεπτο μπορεί να αντιστοιχεί σε πολλά ανθρώπινα χρόνια. Έτσι, οι λειχήνες φυτρώνουν πάνω τους κάθε λίγα (δικά τους!) λεπτά, ένα κουκουνάρι που πετάνε παίζοντας κάνει να φυτρώσει ένα έλατο σε μια στιγμή, κτλ. Οι δυο βράχοι παρακολουθούν την ανθρώπινη ανάπτυξη από την αρχή, τότε που ο πρωτόγονος άνθρωπος ανακάλυψε τον τροχό, μετά βλέπουν ακριβώς την αξιοποίηση του τροχού - και άρα την εξέλιξη της τεχνολογίας, και διαπιστώνουν πού μπορεί να οδηγήσει η τρομαχτική ταχύτητα της ανθρώπινης προόδου, εις βάρος βεβαίως της φύσης.

Πολύ επικίνδυνα παιχνίδια με το περιβάλλον και την δημόσια υγεία φαίνεται ότι παίζουν οι φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης στη Ρόδο, μαζί με τις εταιρείες ενέργειας. Πριν μερικούς μήνες, έγινε προσπάθεια να εγκατασταθούν σε παραλιακή περιοχή του νησιού, σχεδόν μέσα στην πόλη της Ρόδου, δίπλα σε κατοικηνένες περιοχές, δεξαμενές πετρελαίου! Μετά από έγκαιρη αντίδραση της κοινωνίας, και μετά από παρεμβάση του τοπικού ΣΥΡΙΖΑ, η πολεοδομία σταμάτησε τις ενέργειες αυτές. Τώρα όμως, μετά από προεκλογικά (και μετεκλογικά) μαγειρέματα, γίνεται προσπάθεια να παρακαμφθούν τα κωλύματα, και να γίνουν τελικά οι δεξαμενές! Σημαντικές λεπτομέρειες μπορείτε να διαβάσετε στην ανοιχτή επιστολή του ΣΥΡΙΖΑ Δωδεκανήσου που απευθύνεται προς κάθε αρμόδιο.

Πρέπει να κάνουμε κάτι να μην περάσει αυτή η άθλια απόφαση!

Μέσα σε μιά θετικά φορτισμένη ατμόσφαιρα, όπου κυριάρχησε ο ενθουσιασμός και η συγκίνηση, υπογράφηκε το μεσημέρι του Σαββάτου στο ξενοδοχείο ΕΛΑΦΟΣ στον Προφήτη Ηλία, το Πρωτόκολλο συνεργασίας για τη δημιουργία του Αντιπυρηνικού Δικτύου στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου. Ήταν το επιστέγασμα των προσπαθειών και διεργασιών, που είχαν ξεκινήσει πριν πολλούς μήνες ανάμεσα σε οργανώσεις της περιοχής, με την πρωτοβουλία του Αντιπυρηνικού Παρατηρητηρίου Μεσογείου. Κατά την καταληκτική συνεδρίαση της Ιδρυτικής Ολομέλειας του Δικτύου, αναδείχθηκαν επίσης τα μέλη της Διοίκησης και της Εκτελεστικής Γραμματείας του Δικτύου.

Οι εκδηλώσεις του 2^ου Διεθνούς Αντιπυρηνικού Φεστιβάλ Ρόδου, που σημείωσε εξαιρετική επιτυχία, έκλεισαν το Σάββατο το βράδι μέ τη μεγάλη συναυλία του Ορφέα Περίδη και της Γεωργίας Νταγάκη με τη φιλική συμμετοχή του Φοίβου Δεληβοριά, του Νίκου Ζούδιαρη και της Αντριάνας Μπάμπαλη που οργάνωσε ο Πολιτιστικός Οργανισμός του Δήμου Ροδίων στο Θέατρο Μεσαιωνικής Τάφρου.

Με την ευκαιρία της λήξης του 2^ου Διεθνούς Αντιπυρηνικού Φεστιβάλ Ρόδου, ο Πρόεδρος του Αντιπυρηνικού Παρατηρητηρίου Μεσογείου κ Θανάσης Αναπολιτάνος μιλώντας στους θεατές είπε μεταξύ άλλων και τα εξής:

«Είμαστε χαρούμενοι γιατί όλες οι εκδηλώσεις του Φεστιβάλ, που σημάδεψαν τη ζωή της πόλης για 5 μέρες, σημείωσαν εξαιρετική επιτυχία, είχαν ποιότητα, ζωντάνια και μας έκαναν πιό πλούσιους. Κυρίως όμως γιατί στα πλαίσια αυτού του Φεστιβάλ συναντηθήκαμε εκπρόσωποι 25 οργανώσεων από 10 χώρες της περιοχής, για να ανταλλάξουμε γνώσεις, εμπειρίες, αλλά και για να  δηλώσουμε την αταλάντευτη θέλησή μας να συντονίσουμε τη δράση μας, να κάνουμε πιό στέρεη την πεποίθησή μας οτι, ναι, μπορούμε να διεκδικήσουμε  αποτελεσματικά μιά άλλη προοπτική για το περιβάλλον, τη ζωή μας, για τον Πλανήτη ολόκληρο.

Το κλίμα ήδη άλλαξε, απειλείται η Ζωή από την υπερθέρμανση του Πλανήτη, η τιμή του πετρελαίου  έχει πάει στα ύψη και προσπαθούν να μας πείσουν οτι πρέπει να επιστρέψουμε στα πυρηνικά για να γλυτώσουμε από το φαινόμενο του θερμοκηπίου. «Δεν πολεμάς τη χολέρα με την πανούκλα» έχει πεί εύστοχα ένας καλός συμπατριώτης μας. Η πυρηνική ενέργεια δεν μπορεί να είναι πειστική απάντηση στο ενεργειακό πρόβλημα ιδιαίτερα στην περιοχή μας με τη μεγάλη σεισμικότητα. Δεν μπορεί να είναι απάντηση ειδικότερα στην ρευστή και ασαφή περίοδο που βρίσκεται σήμερα ο Κόσμος. Λύσεις υπάρχουν, τις γνωρίζουμε, πίεση χρειάζεται να ασκηθεί από την κοινωνία για να υπάρξει άλλη αντιμετώπιση από τους φορείς εξουσίας.

Από την άλλη πλευρά το νέο δόγμα για περιορισμένους πυρηνικούς πολέμους, αναμένεται να πυροδοτήσει νέα κούρσα εξοπλιστικών προγραμμάτων σε ένα δρόμο αδιέξοδο, επικίνδυνο, ένα δρόμο χωρίς επιστροφή. Στην αυγή του 21^ου αιώνα,  οι κυρίαρχες δυνάμεις, με πρώτες τις ΗΠΑ, κατεχόμενες από φοβικά σύνδρομα, προσπαθούν να επιβάλλουν τον πυρηνικό πόλεμο ως «λογική» λύση για την  αντιμετώπιση δαιμονικών εχθρών.

Γιά όλα αυτά έχουμε λόγους να ανησυχούμε.

Έχουμε όμως και λόγους να αισιοδοξούμε. Οι πολίτες σε όλο τον Κόσμο κινητοποιούνται, μεταφράζουν την ανησυχία τους σε δράση. Σας έχουμε καλά νέα! Σήμερα το μεσημέρι στο Ξενοδοχείο Έλαφος στον Προφήτη Ηλία, εκπρόσωποι οργανώσεων από την Ελλάδα, την Τουρκία, την Κύπρο, την Βουλγαρία, το Ισραήλ, την Ουκρανία, την Γαλλία και την Ισπανία, υπογράψαμε Πρωτόκολλο Συνεργασίας για να συντονίσουμε τη δράση μας στην περιοχή και να αντιμετωπίσουμε τις εξελίξεις  από καλύτερες θέσεις.

Συμφωνήσαμε οτι

Όλοι μαζί θα παρακολουθούμε και θα ενημερώνουμε την κοινή γνώμη για κάθε κίνηση και δραστηριότητα στρατιωτική ή εμπορική της πυρηνικής βιομηχανίας.

Όλοι μαζί θα προωθήσουμε την χρήση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Θα επιδιώξουμε την Εξοικονόμηση Ενέργειας με τη διαμόρφωση νέων καταναλωτικών προτύπων, στενά συνδεδεμένων με το μέλλον του πλανήτη και της ανθρωπότητας.

Όλοι μαζί θα αναλάβουμε την ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση των πολιτών για να  διεκδικήσουμε να κάνουμε τη γειτονιά μας, μία Ζώνη Ειρήνης Ελεύθερη από Πυρηνικά και όπλα μαζικής καταστροφής.

Στο δικό μας τρόπο σκέψης δεν χωρά η «λογική» των περιορισμένων πυρηνικών πολέμων. Αμφισβητούμε το κυριαρχικό δικαίωμα μιας χώρας να έχει πυρηνικά. Δεν μας φτάνουν οι καλές διακηρύξεις. Θέλουμε πολιτικές πρωτοβουλίες, συγκεκριμένες δράσεις που θα μειώνουν τις εντάσεις, θα απομακρύνουν τις απειλές πολέμων  και οικολογικών καταστροφών. Θέλουμε  ένα Κόσμο Ασφαλή, Ειρηνικό χωρίς διακρίσεις και φτώχεια, χωρίς πείνα και δυστυχία. Είναι το ελάχιστο χρέος που έχουμε προς τις γενιές που έρχονται.

Δεσμευτήκαμε να αγωνιστούμε με όλες μας τις δυνάμεις, με πίστη, αφοσίωση και αλληλεγγύη μεταξύ μας για να πετύχουμε τους στόχους μας. Σ αυτόν τον αγώνα ζητάμε τη στήριξη και την με κάθε τρόπο συμμετοχή  όλων των πολιτών καλής θέλησης, ιδιαίτερα των νέων που οφείλουν να διεκδικήσουν ένα καλύτερο μέλλον από αυτό που τους επιφυλλάσσουμε.»

Πριν λίγες μέρες διάβασα ένα αποκαλυπτικό άρθρο στην Καθημερινή, σχετικά με την οικοδόμηση στις καμένες περιοχές της Ηλείας. Στο άρθρο γίνεται γνωστό ότι υπογράφτηκε "Μνημόνιο Συναντίληψης και Συνεργασίας" μεταξύ της Κτηματικής Υπηρεσίας του Δημοσίου και του Δήμου Ζαχάρως. Το μνημόνιο αυτό επιτρέπει την ανάπτυξη των "φιλέτων" της παραλικής ζώνης, δηλαδή την οικοδόμηση τουριστικών κυρίως επιχειρήσεων, παρακάμπτοντας το γεγονός ότι η περιοχή προοστατεύεται από το Natura 2000.

Όπως δήλωσε ο Νίκος Κωνσταντόπουλος για το θέμα, "Αντί για ανάπλαση, αποκατάσταση και ανόρθωση της περιοχής, σε μια από τις ωραιότερες περιοχές της Ευρώπης του δικτύου Natura, αρχίζει το παζάρι με τα αυθαίρετα, τα καταπατημένα, τα διεκδικούμενα, τους ντελάληδες και τους μεσίτες, που χρόνια τριγυρνάνε στην περιοχή. Το ελληνικό κράτος διά των κυβερνητικών επιλογών, επιμένει σε μοντέλα στρεβλής ανάπτυξης και πελατειακών σχέσεων, ξεπουλάει συλλογικά αγαθά και διδάσκει τους πολίτες να λεηλατούν και να καταστρέφουν τον εθνικό πλούτο, για να κερδοσκοπούν οι μεσάζοντες και να ανταγωνίζονται σε νεοπλουτισμό οι επιτήδειοι. Ομως αυτά που γίνονται στη Ζαχάρω δεν είναι μοιραία ούτε αναπόφευκτα"

Το χειρότερο δεν είναι το καταληκτικό γεγονός της καταπάτησης, αλλά η θεσμική ανοχή (όπως ακριβώς άποτελεσματικότερη δεν είναι η καταστολή και η σύλληψη των εμπρηστών, αλλά η πρόληψη και η θεσμική θωράκιση). Όπως πληροφορούμαστε από το άρθρο αυτό, υπάρχει πολύ πρόσφατη υπουργική απόφαση που "απαλλάσσει τους μελλοντικούς επενδυτές στις πυρόπληκτες περιοχές από την υποχρέωση της προσκόμισης μιας σειράς δικαιολογητικών, μεταξύ των οποίων και η μελέτη περιβαλλοντικών όρων".

Δεν κάνουμε τίποτα έτσι. Το μόνο που κάνουμε είναι να προσκαλούμε τους επόμενους θύτες, και να προετοιμάζουμε τα επερχόμενα δάκρυά μας. Τουλάχιστον των πολιτικών, θα είναι σίγουρα κροκοδείλια.

Πριν λίγο ο νέος Υπουργός Παιδείας ανακοίνωσε την απόσυρση του περιβόητου βιβλίου Ιστορίας της Στ Δημοτικού. Θα δοθεί, λέει, στα παιδιά το παλιό βιβλίο προσωρινά, μέχρι να διενεργηθεί διαγωνισμός για συγγραφή καινούργιου.

Με αυτή την αφορμή, ξεκίνησε εκ νέου κριτική για το αποσυρόμενο βιβλίο, και συζήτηση για την συγγραφή της ιστορίας εν γένει. Ποιος διακιούται τελικά να γράφει ιστορία; Ποιος διακαιούται να την διορθώνει; Ποιος δικαιούται να την κρίνει; Ποιος δικαιούται να την λογοκρίνει; Οι ιστορικοί είναι επαρκείς επιστημονικά, ή χρειάζονται ιεράρχες και νομάρχες να επικουρήσουν (αυτοκλήτως φυσικά) στην συγγραφή;

Ακούγεται η καθόλου σωστή άποψη (αν και ευλογοφανής) ότι η ιστορία είναι μόνο μία. Προφανώς αυτοί που ισχυρίζονται κάτι τέτοιο, θέλουν να πουν ότι η πραγματικότητα είναι μόνο μία. Οι ιστορικές αλήθειες που περιγράφουν αυτήν την πραγματικότητα μπορεί να είναι άπειρες.

Για χρησιμοποιήσω ένα ποταπό παράδειγμα, όταν ο Ολυμπιακός κερδίζει 1-0 τον Παναθηναϊκό, με εύστοχο χτύπημα πέναλτι στο 79΄, αυτό είναι η πραγματικότητα, ασχολίαστη και αντικειμενική. Ωστόσο, αλήθεια μπορεί να είναι το "Νικήσαμε δίκαια" αλλά και το "Χάσαμε άδικα". Με την ίδια λογική, το ίδιο ιστορικό (δηλαδή πραγματικό) γεγονός μπορεί να περιγράφεται με διαμετρικά διαφορετικούς τρόπους: Ένας συγκεκριμένος τόπος μπορεί να ονομάζεται "Κατεχόμενα" ή "Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου", ανάλογα με τον συγγραφέα. Ένα άλλο μέρος μπορεί να λέγεται "Βόρεια Ηπειρος" ή "Νότια Αλβανία". Ένα γεγονός μπορεί να περιγράφεται με τις λέξεις "αποτίναξη του τουρκικού ζυγού" ή "προδοτική απόσχιση των Ελλήνων από το Οθωμανικό κράτος". Όλα είναι ρευστά.

Για να μην πούμε για άλλα, πνευματικότερα, θέματα: Ο "δημοτικισμός" και ο "μαλλιαρισμός" περιγράφουν το ίδιο κίνημα. Το κρυφό σχολειό για άλλους υπήρξε, και για άλλους όχι. Η Εκκλησία είναι αλήθεια ότι "διατήρησε ζωντανή τη φλόγα της ελευθερίας", όπως είναι επίσης αλήθεια ότι συνεργάστηκε με τους οθωμανούς διοικητές και τους έλληνες δημογέροντες ("τον αγά τον ψεύτη και τον κοτσάμπαση τον κλέφτη", που έλεγε και ένα παλιό τραγούδι του Βασίλη Παπακωνσταντίνου).

Φυσικά αυτή η σχιζοφρένεια ισχύει και για τους χαρακτηρισμούς προσώπων: Ο Καποδίστριας ήταν πρωτοπόρος αλλά και φωτοσβέστης, ο Βενιζέλος ήταν εθνάρχης αλλά και κομμουνιστοφάγος, ο Μεταξάς ήταν εργατοπατέρας αλλά και δικτάτορας, οι συνταγματάρχες ήταν επαναστάτες ή πραξικοπηματίες. Αλλά και πιο πρόσφατα, η γενιά του άρθρου 16 είναι φοιτητικό κίνημα ή ταραξίες.

Ποιος θα μας βγάλει από αυτό το χάος των υποκειμενικών χαρακτηρισμών και ποιος θα μας πει πια τι ισχύει στην πραγματικότητα; Σίγουρα όχι οι οπαδοί της μιας ή της άλλης αλήθειας, γιατί τότε το πράγμα θα είναι εξόχως μονόπλευρο. Θα πρέπει να είναι κάποιος που έχει τα επιστημονικά εφόδια να ξεχωρίζει το γεγονός από το σχόλιο (πράγμα καθόλου εύκολο), και τελικά να διατυπώνει νηφάλια την πραγματικότητα, αναφέροντας ρητά και τις επιμέρους αλήθειες. Αυτός ο άνθρωπος υπάρχει, και είναι ο ιστορικός.

Βέβαια αυτά, σε περιόδους καλυμμένης ή μη λογοκρισίας, και εύκολου "συναγερμού" των συνειδήσεων, ακούγονται ψευτοκουλτουριάρικα και χαζοδιανοουμενίστικα, τέλος πάντων υπερβολικά ψύχραιμα για να έχουν δικαίωμα να ακουστούν.

Πράγματι, αυτή είναι η αλήθεια

Τρία αξιοπρόσεκτα εκλογικά δεδομένα:

1. Στους καμένους νομούς της Ηλείας, της Μεσσηνίας και της Λακωνίας, τα ποσοστά της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ ήταν τα ίδια με τις εκλογές του 2004, ή ελαφρώς αυξημένα. Μια μέρα μετά την αναμέτρηση, σε ρεπορτάζ της Ελευθεροτυπίας καταγράφεται η αδιαφορία του κόσμου για τις εκλογές: "Δεν μας νοιάζει ποιος βγήκε. Εμείς κάναμε αγγαρεία που πήγαμε και ψηφίσαμε. Φοβόμαστε μην τυχόν μαζί με τα άλλα προβλήματά μας εχουμε και κυρώσεις, διαφορετικά ούτε μας ενδιέφεραν οι εκλογές" λέει ένας κάτοικος της Κουτσοχέρας, ενώ ένας άλλος από την Αγία Άννα επισημαίνει ότι "ούτε τσακωμούς είχαμε, ούτε εντάσεις, όπως άλλες φορές. Ηταν τέτοια η απογοήτευση που δεν μας έκανε καρδιά να ασχοληθούμε με τα εκλογικά".

Δηλαδή, το να ασχοληθούν "με τα εκλογικά" είναι για αυτούς τώρα σαν να ασχολούνται "με τα ποδοσφαιρικά"! Αυτό δείχνει ότι οι κάτοικοι δεν κατάλαβαν ότι ακριβώς με την ψήφο τους μπορούν να αλλάξουν τη μοίρα τους στο μέλλον και τη ζωή τους στο παρόν, αλλά προτίμησαν να ψηφίσουν παραδοσιακά, ό,τι ψήφιζαν έως τώρα, χωρίς να συνδέουν καθόλου τις εκλογές και την πολιτική με την πραγματικότητα που βιώνουν.

2. Οι κάτοικοι των Λειψών αρνήθηκαν να πάνε να ψηφίσουν, διαμαρτυρόμενοι με αυτόν τον τρόπο για την αδιαφορία του κράτους απέναντί τους στο θέμα του αποκλεισμού τους απο την υπόλοιπη Ελλάδα λόγω του ακτοπλοϊκού προβλήματος. Τελικά, η Νομαρχία έστησε κάλπες, στάλθηκε δικαστικός αντιπρόσωπος, και παρά την τεράστια αποχή (92%!) προσήλθαν 97 άτομα μόνο, από τους οποίους οι 53 ψήφισαν ΝΔ και οι 26 ΠΑΣΟΚ.

Βεβαίως αυτά τα αποτελέσματα δεν δείχνουν τίποτα, αφού έχουμε τόσο μεγάλη αποχή, αλλά νομίζω ότι κι εδώ φαίνεται μια λάθος εκτίμηση των πολιτών: Η αντίδραση και η προσπάθεια για αλλαγή μιας κατάστασης δεν γίνεται με την αδιαφορία και με την άρνηση συμμετοχής, αλλά με την ενεργή παρουσία. Ο όποιος πρωθυπουργός ενδιαφέρεται μόνο για το αποτέλεσμα που είχε, και με αυτό θα προχωρήσει γιατί "ο λαός του έδωσε την εντολή για συνέχιση των μεταρυθμίσεων". Τα λευκά και τα άκυρα και η αποχή δεν τον σταματούν. Η ψήφος σε ένα τρίτο κόμμα ίσως και να τον σταματούσε.

3. Πρώτος σε σταυρούς στα Δωδεκάνησα ο Αρ. Παυλίδης: 19351 πολίτες "τον εμπιστεύτηκαν", ξεχνώντας την αποτυχία του και την αδράνειά του στο υπουργείο Αιγαίου, ξεχνώντας την ανικανότητά του να συνεργαστεί με τον υπουργό Ναυτιλίας για να λυθεί το ακτοπλοϊκό, που είναι μείζον πρόβλημα στα νησιά. Αλήθεια, με ποιο κριτήριο άραγε τον ψήφισαν ειδικά οι Δωδεκανήσιοι;

Πρέπει να καταλάβουμε κάποτε σε αυτόν τον τόπο ότι οι εκλογές δεν αναδεικνύουν κάποιον αρχηγό που τον κορνιζάρουμε πάνω από το γραφείο μας, και χαιρόμαστε όταν κουνάει με χάρη τα χεράκια του στην τηλεόραση, και όταν φοράει ωραία γραβάτα στη βουλή, ή περηφανευόμαστε που μιλάει ξένες γλώσσες και έχει ωραία γυναίκα. Δεν πρέπει να ψηφίζουμε με καβούρια στα χέρια, ούτε με τύψεις στην καρδιά που "προδίδουμε" αυτόν που ψηφίσαμε την προηγούμενη φορά, ούτε επειδή κάποιος μας έταξε λαγούς και πετραχήλια, ούτε επειδή κάποιος ξέρει να μιλάει.

Αλλά για να γίνει αυτό, πρέπει να ξαναβρούμε τα χαμένα μας πολιτικά αντανακλαστικά. Ίσως αυτές οι εκλογές να ήταν η αφορμή για αυτό.

Λίγες ώρες πριν την ψήφο, ο λόγος του Σεφέρη, λυτρωτικός και μαχητικός, έρχεται να μας συντροφεύσει και να μας δυναμώσει.

Πρώτα, το ποίημα Πρωί, από την συλλογή Ημερολόγιο Καταστρώματος Α, δίνει την αισιοδοξία για την έξοδο από το περιρρέον μαύρο κλίμα.

Άνοιξε τα μάτια και ξεδίπλωσε

το μαύρο πανί πλατιά και τέντωσέ το

άνοιξε τα μάτια καλά στύλωσε τα μάτια

προσηλώσου προσηλώσου τώρα ξέρεις

πως το μαύρο πανί ξεδιπλώνεται

όχι μέσα στον ύπνο μήτε μέσα στο νερό

μήτε σαν πέφτουνε τα βλέφαρα ρυτιδωμένα

και βουλιάζουνε λοξά σαν τα κοχύλια,

τώρα ξέρεις πως το μαύρο δέρμα του τυμπάνου

σκεπάζει ολόκληρο τον ορίζοντά σου

όταν ανοίξεις τα μάτια ξεκούραστος, έτσι.

Ανάμεσα στην ισημερία της άνοιξης και την ισημερία του φθινοπώρου

εδώ είναι τα τρεχάμενα νερά εδώ είναι ο κήπος

εδώ βουίζουν οι μέλισσες μες στα κλωνάρια

και κουδουνίζουνε στ' αυτιά ενός βρέφους

και ο ήλιος νά! και τα πουλιά του παραδείσου

ένας μεγάλος ήλιος πιο μεγάλος απ' το φως.

Και τέλος, ένα μικρό απόσπασμα από το ποίημα Les Anges sont blancs, αναπάντεχα αγωνιστικό, θυμίζει το χρέος και μας προσκαλεί:

...κι όταν γυρεύεις το θαύμα πρέπει να σπείρεις το αίμα σου στις οχτώ γωνιές των ανέμων

γιατί το θαύμα δεν είναι πουθενά παρά κυκλοφορεί μέσα στις φλέβες του ανθρώπου

Στην νοτιοανατολική γωνιά του Αιγαίου, στα «δυσπρόσιτα» ή «άγονα» Δωδεκάνησα, υπάρχουν και άλλοι λόγοι να υποστηρίξει κανείς τον Συνασπισμό Ριζοσπαστικής Αριστεράς. Δεν είναι μόνο η ενωτική αριστερή πρόταση, η οικολογική ευαισθησία,  η αγωνιστική διάθεση, το αισιόδοξο βλέμμα. Είναι και η συνειδητοποίηση της ιδιομορφίας της συγκεκριμένης περιοχής, και η ειλικρινής προσπάθεια για την δημιουργία κοινού μετώπου δράσης όλων των πολιτών για την αντιμετώπιση των προβλημάτων, χωρίς προσανατολισμό στο κέρδος και το (οικονομικό ή πολιτικό) όφελος.

Κανένας άλλος χώρος δεν φώναζε φανατικά, εδώ και πάρα πολύ καιρό, για τα οικολογικά θέματα που θα προκύψουν από επιχειρηματικές κινήσεις όπως η ιδιωτικοποίηση του γκολφ Αφάντου.

Κανένας άλλος χώρος δεν κατήγγειλε την ύπουλη προσπάθεια ιδιωτικοποίησης παραλιών στο νησί της Ρόδου, και την απαγόρευση ελεύθερης πρόσβασης στις ακτές.

Κανένας άλλος χώρος δεν πρότεινε να δημιουργηθεί δημόσιος φορέας ακτοπλοϊας, ώστε να χτυπηθεί στη ρίζα του η απομόνωση των νησιών μας.

Κανένας άλλος χώρος δεν μιλούσε για αειφορία και ανάπτυξη με μέτρο και σεβασμό στο περιβάλλον, σε έναν τόπο που κάνει θεό την τουριστική ανάπτυξη πάση θυσία.

Τώρα είναι η ευκαιρία να ανακτήσουμε την κλεμμένη μας δύναμη μας ως πολίτες. Την δύναμη της ενσυνείδητης παρέμβασης, της δραστηριοποίησης για το γενικό καλό, και όχι για το κέρδος. Ας μην ψηφίσουμε αυτόν που θα βγάλει το φίδι από την τρύπα, την ώρα που εμείς θα χαζεύουμε τα τηλεπαράθυρα βουλιαγμένοι στον καναπέ μας, αλλά ας δώσουμε δύναμη σε αυτόν που θα μας ξαναπάρει από το χέρι να μας κάνει συνδημιουργούς, συμμέτοχους, συναγωνιστές.

Μετά από μια μικρή σιωπή μερικών ημερών, επανέρχομαι σήμερα για να αναδημοσιεύσω ένα κείμενο από το blog του Τάκη Τσαντήλα, το οποίο με εκφράζει κι εμένα.

Είναι πολλοί και διακριτοί οι λόγοι που μας οδήγησαν να στηρίξουμε και να δημοσιοποιήσουμε αυτή την στήριξη μας στην ενωτική κίνηση του Συνασπισμού της Ριζοσπαστικής Αριστεράς..

Θεωρούμε σαν ενεργοί πολίτες πως οφείλουμε να εκφράζουμε δημόσια και δίχως συστολές τη γνώμη μας..

Πιστεύουμε πως είναι ανάγκη να ανοιχθούν καινούργιοι δρόμοι στο πολιτικό πεδίο, είναι αναγκαίο να εκφραστεί μια τέτοια πολιτική φυσιογνωμία που:

__ Να βάζει σαν στόχο της την ήττα του νεοφιλελευθερισμού και δικομματισμού από την αριστερά και τα κινήματα..

__ Να ανασυγκροτεί τα κινήματα και τον "ουτοπικό" λόγο της Αριστεράς δείχνοντας πως ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός, επίκαιρος και αναγκαίος..

__ Να καταδείξουμε με απλό αλλά και σαφή τρόπο και λόγο πως η ριζοσπαστική Αριστερά έχει σαν όραμα μια νέα, μια άλλη κοινωνία, που ο άνθρωπος θα είναι πάνω από τα κέρδη, και η ελευθερία και η δημοκρατία θα είναι προϋποθέσεις για την έκφραση και την ενεργοποίηση των πολιτών..

__ Να κινήσουμε, να ξαναγοητεύσουμε και να ξανασυγκινήσουμε τον κόσμο της Αριστεράς και όχι μόνο..

__ Να κινήσουμε και συγκινήσουμε τον κόσμο της νεολαίας..

Οδηγούμαστε σε αυτήν την επιλογή γιατί με αυτήν μπορούμε να προωθήσουμε καλύτερα ζητήματα που απασχολούν έντονα και προβληματίζουν τον κόσμο όπως αυτά που έχουν να κάνουν με το περιβάλλον το οποίο τόσο βάναυσα ταλαιπωρήθηκε ειδικά φέτος..

Είναι σαφές ότι όσο και αν ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι αυτό που θα θέλαμε ή αυτό που έχουμε ανάγκη, αποτελεί ένα μικρό και ανολοκλήρωτο παράδειγμα μιας ενωτικής προσπάθειας στο χώρο της Αριστεράς..

Το τελευταίο διάστημα υπήρξαν κινήματα που ταρακούνησαν την κοινωνία.. Ζήσαμε το "ξύπνημα" ενός σημαντικού τμήματος της κοινωνίας, της νεολαίας.. Επιβεβαιώθηκε ξανά ότι μπορούν να κερδηθούν μικρές η μεγάλες μάχες..

Πιστεύουμε πως το μείζον σήμερα δεν είναι η όποια ιδεολογική καθαρότητα αλλά η ενωτική συμβολή για την ανατροπή του νεοφιλελευθερισμού και του δικομματισμού που θολώνει τον ορίζοντα και μας πνίγει τις ανάσες..

Με βάση αυτά τα ελάχιστα σημεία η συμμετοχή μας δεν είναι συμβολική και τυπική.. Είναι ενεργητική και αποβλέπει στην προβολή ειδικά των παρακάτω σημείων:

Ανεξαρτησία από τον δικομματισμό σε όλα τα επίπεδα.

Η αριστερά να μην ξαναγίνει ουρά της αστικής πολιτικής και ούτε να αυτοπεριθωριοποιηθεί..

Η ενότητα της Αριστεράς αφορά ολόκληρη την κοινωνική και πολιτική αριστερά. Αποτελεί όρο ενός άλλου πολιτικού πολιτισμού που απαντά με ρεαλισμό αλλά και χρώμα στην απαίτηση για αποτελέσματα με άλλο στίγμα..

Θέλουμε να ανοίξει μια γενική συζήτηση για τους βασικούς φορείς προώθησης του νεοφιλελευθερισμού και επομένως και σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πιστεύουμε ότι μια σύγχρονη αριστερά πρέπει να λέει ένα ξεκάθαρο "όχι".. ένα φτάνει πια στην Ευρώπη του νεοφιλελευθερισμού, του ρατσισμού, του πολέμου..

Για μια νέα σχέση της πολιτικής με την κοινωνία και τα κινήματα..

Για μια νέα σχέση της Αριστεράς με τον κόσμο της εργασίας και της νεολαίας.. με το περιβάλλον και τον πολιτισμό..

Για μια νέα σχέση της Αριστεράς με το μέλλον...

Μόλις διάβασα στο alfavita.gr ένα συγκινητικό γράμμα ενός παιδιού από την καμένη Ηλεία, που έδωσε φέτος πανελλήνιες εξετάσεις, πέρασε στη σχολή που ήθελε, αλλά λόγω του λάθους δηλαδή που έκαναν από το Υπουργείο Παιδείας και από τους υπεύθυνους του στρατού (οι "ασύμμετρες βάσεις", όπως έγραψε μια εφημερίδα προχτές), περνάει τελικά σε άλλη σχολή.

Το κείμενο το παραθέτω ολόκληρο παρακάτω. Θέλω μόνο να σχολιάσω ότι, όπως σε πολλά θέματα, σε αυτή τη χώρα ή δεν θα τηρείται καθόλου ο νόμος, ή θα τηρείται μόνο το γράμμα του. Δεν υπάρχει μέση κατάσταση, κι όταν υπάρχει γίνεται στα μουλωχτά και για τους ημέτερους. Τι γίνεται με το λεγόμενο πνεύμα του νόμου; Δεν θα έπρεπε να υπάρχουν εξαιρέσεις; Δεν θα έπρεπε να ζυγίζεται κάθε φορά αυτό που βαρύνει σε κάθε περίπτωση, και να μην συμψηφίζονται όλα με το ίδιο μέτρο;

Ακολουθεί το κέιμενο:

Κυρία Υπουργέ,
Προέρχομαι από μια περιοχή, το νομό Ηλείας, που είχε τεράστιες καταστροφές από τις πυρκαγιές. Την περασμένη Κυριακή κάηκε το σπίτι που πέρασα τα παιδικά μου χρόνια και τα καλύτερα καλοκαίρια μου. Λυπήθηκα πολύ. Το πολύ δεν μπορεί βέβαια να αποδώσει το μέγεθος. Τη Δευτέρα βγήκαν τα αποτελέσματα των εισαγωγικών. Χάρηκα, όσο μπορούσα να χαρώ σε τέτοιες περιστάσεις καταστροφής, γιατί πέρασα στο τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας στην Κέρκυρα, που ήταν η πρώτη μου προτίμηση. Χάρηκα και για τους συμμαθητές και τους φίλους μου, το συζητήσαμε, καταλαβαίνετε πώς συζητούν και πώς χαίρονται τα παιδιά σε ανάλογες περιπτώσεις, τι ψυχολογία διαμορφώνουν. Για όλους είχα πετύχει το στόχο μου, για όλους ήμουν πλέον φοιτητής στο συγκεκριμένο τμήμα και εγώ ήμουν έτοιμος ψυχολογικά να ξεκινήσω τη φοιτητική μου ζωή στην Κέρκυρα.
Δυστυχώς, χθες έμαθα ότι λόγω λάθους των αποτελεσμάτων, δεν εισάγομαι στην Κέρκυρα, αλλά σε άλλο τμήμα, στην Αθήνα, που ήταν η έκτη προτίμησή μου. Πώς να το δεχτώ; Πώς να το αντιμετωπίσω; Πώς να το γυρίσω μέσα μου; Τι να πω στους φίλους μου;
Κυρία Υπουργέ, εγώ κάηκα για μια ακόμα φορά. Θα το σκεφτώ αν θα γραφτώ στο νέο τμήμα που εισάγομαι τώρα. Λογικά το καταλαβαίνω και το δέχομαι ότι αυτά τα μόρια έπιασα, εκεί πρέπει να φοιτήσω. Ψυχολογικά όμως δεν το αντέχω.
Στη μια φωτιά προστέθηκε κι άλλη.
Με εκτίμηση
Μπούρης Αθανάσιος-Αλέξιος
Α΄ Λύκειο Πύργου Ηλείας

Η απόφαση του Αρείου Πάγου να ακυρώσει την συνεργασία του ΔΗΚΚΙ με τον ΣΥΡΙΖΑ, είναι μια ωμή και κατάφωρη παρέμβαση της Δικαιοσύνης στην διαδικασία των εκλογών. Είναι παραπάνω από προφανές ότι στόχος είναι να σταματήσει το κύμα εναντίον του δικομματισμού, που τις τελευταίες μέρες ολοένα ενισχύεται.

Ήδη στην πολιτική σκέψη του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, οι τρεις εξουσίες - δικαστική, εκτελεστική και νομοθετική - πρέπει να είναι σαφώς διαχωρισμένες. Μετά τη Γαλλική Επανάσταση η διάκριση αυτή εδραιώθηκε. Χύθηκε πολύ αίμα σε όλη αυτήν την πορεία, ωστόσο τελικά κατορθώθηκε να χωριστούν πραγματικά οι εξουσίες, να περιφρουρηθούν οι ελευθερίες των ανθρώπων, και να σταματήσει οποιαδήποτε κακόβουλη διαπλοκή.

Να όμως που στην Ελλάδα φαίνεται ότι ξεπεράσαμε πια αυτά τα παρωχημένα κεκτημένα, και οδεύουμε με σταθερά βήματα πίσω στον Μεσαίωνα!

Για τα στοιχεία που γράφω εδώ δεν είμαι σίγουρος, γι' αυτό καλώ όποιον γνωρίζει να με διαψεύσει και να με διαφωτίσει: Πριν πολλά χρόνια, υπήρχε μια στρατιωτική μονάδα, που ονομαζόταν ΜΟΜΑ (δεν ξέρω τι ακριβώς σημαίνουν τα αρχικά, αλλά ίσως κάτι σαν "Μονάδα Μηχανικού..."), η οποία ήταν επιφορτισμενη με το να κατασκευάζει διάφορα μεγάλα δημόσια έργα. Για παράδειγμα, πολλές από τις αντιπυρικές ζώνες και τους επαρχιακούς δρόμους που υπάρχουν στη Ρόδο, έχω την εντύπωση ότι είχαν φτιαχτεί από την ΜΟΜΑ. Την μονάδα αυτή νομίζω ότι την κατάργησε η κυβέρνηση Μητσοτάκη (1990-93).

Προχτές, λοιπόν, που έβλεπα - όπως όλη η Ελλάδα - την τεράστια καταστροφή, σκέφτηκα ότι ίσως θα ήταν καλή ιδέα να ανασυγκροτηθεί αυτή η ΜΟΜΑ. Οι πυρόπληκτοι δεν εχουν πού να ζήσουν, και αυτό δεν είναι σχήμα λόγου, αλλά κυριολεξία. Τα χρήματα που θα πάρουν από το κράτος (αν και όποτε τα πάρουν), όσο αυξημένα κι αν είναι, δεν θα κάνουν απολύτως τίποτα: Πώς να ξαναφτιάξει κάποιος ολόκληρη τη ζωή του, ξεκινώντας από το μηδέν, με 10 χιλιάδες ευρώ έκτακτη εισφορά; Αν χρεωθούν με δάνεια κτλ, θα καταστρέψουν ακόμα περισσότερο την ζωή τους, και τη ζωή των παιδιών τους.

Γι' αυτό, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ο ελληνικός στρατός: Οι στρατιώτες θα ήταν χρησιμότερο να χτίσουν κανένα τοίχο και να καθαρίσουν κανένα χωράφι, παρά να μαζεύουν γόπες και να σερβίρουν φτηνές μπριζόλες στους αξιωματικούς τους. Εξάλλου, έχουν όλοι καταλάβει ότι ο εχθρός και η "ασύμμετρη απειλή" δεν προέρχεται από τους εξ ανατολών γείτονες, ή από τα βόρεια σύνορά μας, αλλά από μας τους ίδιους. Ας κάνουμε λοιπόν κάτι χρήσιμο με τον στρατό μας.

Ή μήπως μια ΜΟΜΑ θα πήγαινε κόντρα στα συμφέροντα των μεγάλων κατασκευαστικών εταιριών;

Με οδυνη πληροφορούμαστε όλοι μας τα θλιβερά γεγονότα των πυρκαγιών στην Πελοπόννησο. Αυτή την φορά δεν κάηκαν μόνο χιλιάδες στρέματα δασών, δεν εξαφανίστηκαν ανεπιστρεπτί τόνοι οξυγόνου, αλλά χάθηκαν ανθρώπινες ψυχές. Μπροστά σε αυτή την τραγωδία, και πάνω σε αυτά τα συντρίμια, μου προξενεί μεγαλη έκπληξη ότι ακόμα κι αυτό προσπαθούν να το εκμεταλλευτούν πολιτικά. Ήδη η κουβέντα είναι για τις αποζημιώσεις των πληγέντων, και η κυβέρνηση σχεδόν υπαρηφνεύεται ότι τα χρήματα θα είναι περισσότερα αυτή την φορά.

Έλεος! Κανονικά θα έπρεπε να ζητήσουν συγγνώμη από τον λαό που τόσα χρόνια δεν έγινε καμιά αναδάσωση, παρά μόνο νομιμοποιήσεις αυθαιρέτων. Που προωθούν την αναθεωρηση του άρθρου 24 του Συντάγματος, ώστε να μπορούν να αποχαρακτηρίζουν κατά βούληση τις περιοχές που τους βολεύουν. Δεν φταιει μόνο η ανικανότητα του κρατικού μηχανισμού όταν πια φτάσουμε στην φάση της καταστολής. Είναι και η έλλειψη διάθεσης να υπάρξει πρόληψη αυτής της κατάστασης. Και πρόληψη δεν είναι οι αγροφύλακες και το καθάρισμα των ξερών χόρτων, ούτε η αφέλεια να περιμένουμε να πιάσουμε επ' αυτοφώρω τον κακό εμπρηστή. Είναι πρωτίστως η θωράκιση των νόμων, και η εφαρμογή τους. Ας μην κλαίνε με κροκοδείλια δάκρυα οι ιθύνοντες, τώρα που τα δάκρυα αυτά εξαργυρώνονται σε ψήφους. Καλύτερο θα ήταν να σταματήσουν να κλείνουν το μάτι στους επίδοξους εμπρηστές - καταπατητές του μέλλοντος.

Και μεις καλό θα ήταν να ανοίξουμε πια τα ματια μας, να πάψουμε να λέμε "δεν βαριέσαι", και να τους δείξουμε ότι είμαστε και ενεργοί και σκεπτόμενοι πολίτες, και όχι πρόβατα. Ειδικά τώρα που είναι εκλογές, οφείλουμε να τους ρίξουμε το χρώμα των καμένων δασών: Μαύρο!

Σύμφωνα με δημοσιεύματα στην εφημερίδα "Ροδιακή", τις τελευταίες μέρες έγινε προσπάθεια να περιφραγεί γνωστή παραλία της Ρόδου, προφανώς για να μεθοδευτεί η ιδιωτικοποίησή της. Πρόκειται για την Τραουνού, μια όμορφη παραλία λίγο πριν την παραλία Αφάντου (που είναι γνωστή για την επικείμενη ιδιωτικοποίηση του γκολφ).

Η ιστορία αρχίζει στο τέλος της δεκαετίας του 80, όταν η παραλία παραχωρήθηκε στον στρατό. Επόμενο βήμα ήταν να γίνουν καντίνες και ταβέρνες, που εξυπηρετούσαν τους στρατιωτικούς που παραθέριζαν εκεί. Παρακάμπτουμε το γεγονός ότι ο λόγος της παραχώρησης στον στρατό δεν ήταν ο παραθερισμός φυσικά, αλλά μια υποτιθέμενη ασφάλεια.

Πρόσφατα, φτιάχτηκαν κάρτες μέλους, που μόνο με αυτές μπορούσε κανείς να εισέλθει στον χώρο και να απολαμβάνει τα προνόμια, που ήταν κυρίως πάρα πολύ φτηνές τιμές για την καντίνα και την ταβέρνα. Οι κάρτες αυτές αρχικά προορίζονταν μόνο για τους στρατιωτικούς, αλλά μετά απέκτησαν τέτοιες κάρτες και οι φίλοι τους, και οι φίλοι των φίλων τους.

Με αυτόν τον τρόπο, δημιουργήθηκε μια λέσχη. Προχτές λοιπόν κάποιοι έβαλαν μια ταμπέλα με την επιγραφή Μόνο για μέλη, και μια κορδέλα που απέκλειε μέρος της παραλίας, ώστε να μην έχουν ελεύθερη πρόσβαση οι λουόμενοι που δεν ήταν "μέλη".

Οι αντιδράσεις εκείνη τη στιγμή ήταν αυθόρμητες από τους εκεί παρευρισκόμενους. Σήμερα δε, παρενέβη και ο εισαγγελέας, πάντα σύμφωνα με τα δημοσιεύματα.

Ωστόσο, οι αντιδράσεις πρέπει να κλιμακωθούν και να γενικευτούν, με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη συμμετοχή του κόσμου. Γιατί μόνο έτσι θα σταματήσει η ιδιωτικοποίηση κοινωνικών αγαθών που κανονικά ανήκουν σε όλους μας και είναι κεκτημένα που έχουμε ξεχάσει. Ας πάψουμε να είμαστε άβουλοι και μίζεροι παρατηρητές, και ας πάρουμε στα χέρια μας αυτά που μας ανήκουν.

Μέσα στον Ιούλιο τελείωσαν οι εργασίες αποκατάστασης και ανάδειξης των κτηρίων των λουτρών της Καλλιθέας της Ρόδου, τα οποία είχαν κατασκευαστεί κατά την διάρκεια της ιταλικής κατοχής της Δωσεκανήσου. Εκ πρώτης όψεως, όλοι θα συμφωνούσαν ότι αυτό είναι πάρα πολύ θετικό, δεδομένου μάλιστα ότι όλη αυτή η πανέμορφη περιοχή ρήμαζε εδώ και δεκαετίες.

Υπάρχουν όμως δύο αντίλογοι: Ο ένας έχει να κάνει με την αισθητική, γι' αυτό ίσως θα μπορούσαμε να τον χαρακτηρίσουμε ήσσονος σημασίας. Όλα τα κτήρια βάφτηκαν λευκά, σαν να επρόκειτο για κυκλαδίτικα σπίτια. Αγνοείται ότι όλα τα "ιταλικά" κτήρια των νησιών ήταν και είναι ακόμα βαμμένα στο χρώμα της ώχρας, με κεραμιδί τελειώματα στα τόξα και στις βάσεις των τρούλων.

Αλλά το βασικό ζήτημα δεν είναι αυτό. Είναι ότι μπήκε εισιτήριο για την είσοδο όχι μόνο στα κτήρια, αλλά και στην παραλία μπροστά στα λουτρά. Ακόμα κι αν δεχτούμε ότι το εισιτήριο είναι δικαιολογημένο για την είσοδο στους αναπαλαιωμένους χώρους, ωστόσο δεν δικαιολογείται σε καμία περίπτωση η επιβολή εισιτηρίου για την είσοδο στην παραλία. Θεωρώ ότι επιχειρήματα που έχουν να κάνουν με την χωροταξία της περιοχής (συγκεκριμένα, ότι για να πάει κανείς στην παραλία, πρέπει να περάσει μέσα ή μπροστά από τα κτήρια) δεν είναι σοβαρά, και μπορούν εύκολα να ανασκευαστούν.

Μπροστά στην ευγνωμοσύνη της τοπικής κοινότητας για το έργο της αναπαλαίωσης του μνημείου, ελάχιστες ήταν οι αντιδράσεις. Προς τιμήν του, μόνο η νομαρχιακή επιτροπή του Συνασπισμού έχει αντιδράσει, από όσο γνωρίζω. Πρέπει όμως η αντίδραση να γενικευτεί, και να πάψουμε όλοι μας να μένουμε αμέτοχοι θεατές μπροστά στην καταφανή προσπάθεια να γίνουν όλες οι παραλίες ιδιωτικές ή τουλάχιστον προσβάσιμες μόνο σε όσους πληρώνουν. Αυτό έγινε στις παραλίες της Αττικής, αυτό φαίνεται ότι πάει να γίνει και στη Ρόδο.

Ήδη από την αρχή του καλοκαιριού ήθελα να γράψω μια εγγραφή για το θέμα του αντιτίμου για την απόλαυση του ήλιου στις ελληνικές παραλίες. Στο νησί μου, τη Ρόδο, η απόλαυση αυτή κοστίζει ακριβά. Στις παραλίες της πόλης, οι λουόμενοι πληρώνουν 7 ευρώ, για δύο ξαπλώστρες και μια ομπρέλα. Βεβαίως, είναι θέμα επιλογής. Μπορεί κανείς να ξαπλώσει σε δική του ψάθα ή πετσέτα, να φέρει το δικό του στρώμα ή ομπρέλα, και να τα στήσει στον κενό χώρο ανάμεσα στις ξαπλώστρες και την θάλασσα. Αυτό εξάλλου κάνουν οι περισσότεροι. Οι ξένοι τουρίστες συνήθως πληρώνουν τα 7 ευρώ, και μπορούν να μείνουν στην ξαπλώστρα όσες ώρες θέλουν. Εννοοείται ότι αν στην ίδια ομπρέλα καθίσουν δύο ή τρία διαφορετικά ζευγάρια, τα 7 ευρώ πληρώνονται δύο ή τρεις φορές. Έτσι, αυτοί που τις εκμεταλλεύονται οικονομικά δεν νοιάζονται αν πολλές ομπρέλες μένουν κενές, ούτε αν δουλεύουν μόνο λίγους μήνες τον χρόνο, αφού το κέρδος τους είναι μεγάλο.

Κατηφορίζοντας νοτιότερα στο νησί, λίγο μετά την Αρχάγγελο, υπάρχει η πανέμορφη παραλία της Αγίας Αγάθης. Σε αυτήν την παραλία έτυχε πριν χρόνια να κάνω ελεύθερο κάμπιγκ, όταν ακόμα ήταν άγνωστη στον πολύ κόσμο. Εδώ και μερικά χρόνια, όμως, γέμισε κι αυτή η παραλία ομπρέλες, και έγινε "κανονική" πλαζ. Πριν δύο καλοκαίρια, έτυχε να πάω για ένα μπάνιο - όχι για κάμπιγκ αυτή τη φορά. Διαπίστωσα ότι ο χώρος ανάμεσα στις ομπρέλες και την θάλασσα είχε πλάτος μικρότερο από μισό μέτρο! Και όχι μόνο αυτό, αλλά οι υπεύθυνοι για τις ομπρέλες εκεί, δεν ήθελαν να ξαπλώνει κανείς σε δική του ψάθα, απαιτώντας έτσι αντίτιμο για τις δικές τους ομπρέλες. Τότε είχα διαμαρτυρηθεί, και ξάπλωσα επιδεικτικά όπου βρήκα, αγνοώντας τις απαιτήσεις των υπεθύνων. Από τότε, δεν έχω πάει σε αυτήν την παραλία, και γι' αυτό δεν έχω προσωπική εικόνα για την τωρινή κατάσταση.

Στην Χαλκιδική, και συγκεκριμένα στην Καλλικράτεια, υπάρχουν ξαπλώστρες και ομπρέλες, οι οποίες όμως ανήκουν στα παραλιακά μπαράκια και καφετέριες. Μπορεί ο καθένας να καθίσει σε αυτές, φτάνει να παραγγείλει κάτι από το αντίστοιχο κατάστημα. Οι ξαπλώστρες δηλαδή είναι η συνέχεια των τραπεζιών των μαγαζιών της περιοχής. Αν και καταστρατηγεί και αυτό την έννοια της παραλίας ως κοινωνικού αγαθού που θα έπρεπε να χορηγειται δωρεάν, τουλάχιστον είναι πολύ καλύτερο από αυτό που γίνεται στη Ρόδο.

Θα ήθελα πολύ να ξέρω τι γίνεται σε άλλες περιοχές της Ελλάδας. Γι' αυτό, παρακαλώ γράψτε στον χώρο των σχολίων ποια είναι η κατάσταση στον τόπο σας, ή σε μια παραλία που επισκεφτήκατε.

Πιστεύω ότι όλα αυτά τα φαινόμενα θέλουν να μας μάθουν να θεωρούμε τις παραλίες κάτι διαφορετικό από δικές μας, και θέλουν να μας συνηθίσουν στην ιδέα της ιδιωτικοποίησής τους. Νεότερα στοιχεία για αυτό το θέμα, καθώς και επιπλέον επιχειρήματα που ενισχύουν τους φόβους μου, πολύ σύντομα.

Ένα από τα μικρά βιβλία που διάβασα στις διακοπές μου ήταν το Άμοιρο Μαράκι του Νίκου Παναγιωτόπουλου, που διανεμόταν από την Ελευθεροτυπία λίγες εβδομάδες νωρίτερα. Πρόκειται για την ιστορία μιας γυναίκας που ζει σε μια επαρχιακή πόλη - στην Καλαμάτα, όπως μαθαίνουμε προς το τέλος - και ξανασυναντά τον νεανικό της έρωτα, φτασμένο και πλούσιο γιατρό πια, ο οποίος φαίνεται να αναζητά τρόπο να επιστρέψει και να ριζώσει στην Ελλάδα. Παρόλο που το ξανασμίξιμο των δύο δείχνει σχεδόν βέβαιο, ένα ξαφνικό περιστατικό το ματαιώνει. Παρακολουθούμε το λεπτομερές ζωγράφισμα της ψυχής της ηρωίδας, για να καταλάβουμε την τελική της απόφαση.

Στην αρχή του διηγήματος με ενθουσίασε η περιγραφή της πορείας που έκανε η είδηση του ερχομού του γιατρού, και μου θύμισε πολύ την αντίστοιχη περιγραφή του ταξιδιού της είδησης του θανάτου του Πατριάρχη, στο μυθιστόρημα του Νίκου Θέμελη Η Ανατροπή. Η είδηση όχι μόνο προσωποποιείται, αλλά αποκτά και μάτι αφηγητή, γίνεται μια κάμερα που παρακολουθεί τις αντιδράσεις που η ίδια προκαλεί.

Ενδιαφέρουσα επίσης είναι ότι στην ιστορία του διηγήματος διαπλέκεται αρμονικά η υπόθεση του  θατρικού έργου του Τσέχωφ Οι τρεις αδερφές, με το οποίο το Άμοιρο Μαράκι μπορούμε να πούμε ότι έχει κοινά νήματα.

Την φωτογραφία αυτή την έλαβα με e-mail τις πρώτες μέρες της μεγάλης πυρκαγιάς στην Πάρνηθα, με την λεζάντα Στην Πάρνηθα πριν λίγες μέρες. Με την επιφύλαξη για την αυθεντικότητά της, την αναδημοσιεύω εδώ. Σε μεγαλύτερο μέγεθος, και με καλύτερη ανάλυση μπορεί κανείς να την δει στην πηγή της, πατώντας εδώ.

Καινούργιες πυρκαγιές ανάβουν καθημερινά σε όλη την Ελλάδα, τα δάση μειώνονται συνεχώς, και μαζί τους το προσδόκιμο ζωής μας. Σε αυτό το πλαίσιο, μια τέτοια ανατριχιαστική φωτογραφία, μπορεί να γίνει σπινθήρας για την δική μας αντίδραση στο έγκλημα.

Πολύ πρόσφατα διάβασα το νέο, αναπάντεχο βιβλίο του Αρκά, που δεν είναι κόμικς, αλλά θεατρικό κείμενο!

Οι εχθροί εξ αίματος είναι τα όργανα ενός ανθρώπου, ο οποίος έχει πέσει σε κώμα. Τα τρία πρόσωπα του έργου, που συμμετέχουν στους διαλόγους, είναι το Παχύ Έντερο, το Λεπτό Έντερο και το Δεξί Νεφρό. Τα δύο πρώτα λογομαχούν σχετικά με τις προθέσεις των υπόλοιπων οργάνων, όταν ο εγκέφαλος σταματήσει και ο οργανισμός πεθάνει κλινικά. Το Λεπτό Έντερο, δυναμικό και καχύποπτο, πιστεύει ότι η Καρδιά, το Ήπαρ και το Νεφρό έχουν συνωμοτήσει ώστε να εξασφαλίσουν την δική τους μεταμόσχευση, αφήνοντας τα υπόλοιπα όργανα να πεθάνουν. Το Παχύ Έντερο, αθώο και μακριά από κάθε συνωμοσιολογία, αρνείται να το πιστέψει. Το Δεξί Νεφρό, σαν άλλος εξάγγελος, μεταφέρει τα νεώτερα από την Καρδιά, και ενημερώνει σχετικά με την υγεία του οργανισμού. Με τον τρόπο αυτό, ελέγχει ουσιαστικά τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις των δύο άλλων.

Το έργο είναι προφανώς σουρεαλιστικό, και άκρως απολαυστικό. Με την πρώτη κιόλας ανάγνωση, θα μπορούσε να δώσει κανείς κάποια κοινωνιολογική ή και πολιτική ερμηνεία, αν δεν φοβόταν μήπως εκτεθεί. Γιατί κάτι τέτοιο ίσως θα ήταν υπερβολικό, και δεν ξέρω κατά πόσο υπήρχε τέτοια σκέψη στο μυαλό του συγγραφέα. Πάντως, είναι πολύ δελεαστική μια τέτοια προσέγγιση. Αν το έχετε διαβάσει, και διακρίνετε κι εσείς κάτι τέτοιο, πολύ θα ήθελα να το κουβεντιάσουμε, και να συγκρίνουμε τις υποψίες μας. Περιμένω τα σχόλιά σας.

Μόλις πριν λίγα λεπτά τελείωσα την ανάγνωση - ή καλύτερα την απόλαυση - ενός από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Αν και τεράστιο σε έκταση (περίπου 800 σελίδες μεγάλου μεγέθους), και με σχετικά περιορισμένη δράση (τα γεγονότα μιας και μόνο ημέρας, στη ζωή του Λεοπόλδου Μπλουμ, στο Δουβλίνο των αρχών του 20ού αιώνα), κρατάει το ενδιαφέρον του αναγνώστη αμείωτο. Πάρα πολλοί αφηγηματικοί τρόποι και τεχνικές (από παραδοσιακή αφήγηση μέχρι αυτόματη γραφή και brain storm), και πολύ ευφυείς, κρυμμένες καλά ή ξεκάθαρες, αντιστοιχίες με την ομηρική Οδύσσεια, υφαίνονται προκειμένου να δώσουν αυτό το εξαιρετικό αποτέλεσμα.

Αν κανείς έχει διάθεση για διάβασμα, θα νιώσει μαγεία διαβάζοντάς το. Για τον Οδυσσέα έχουν γραφεί πολλοί οδηγοί ανάγνωσης, πολλοί από τους οποίους υπάρχουν και στο διαδίκτυο. Θα είναι κρίμα κάποιος να πτοηθεί από τον όγκο του βιβλίου ή από τις τυχόν "δύσκολες" τεχνικές του. Τολμήστε το!

Αν το έχετε ήδη διαβάσει, θα ήθελα πάρα πολύ να ανταλλάξουμε τις απόψεις μας. Περιμένω τα σχόλιά σας.

Η σημερινή Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία (15 Ιουλίου 2007) μετράει την οικολογική ευαισθησία των βουλευτών μας. Ένα από τα κριτήριά της είναι η σχέση τους με τα αυτοκίνητα. Αναφέρεται λοιπόν ότι, ενώ οι βουλευτές δικαιούνται δωρεάν αυτοκίνητο, αυτοί συνήθως διαλέγουν ακριβές (και αντιοικολογικές!) λιμουζίνες. Μόνο δύο απέκτησαν  προς τιμήν τους  υβριδικά αυτοκίνητα: Ο έλληνας επίτροπος στην Ευρωπαϊκή Ένωση (για θέματα περιβάλλοντος) Στ. Δήμας, και ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Γ. Παπανδρέου. Φαντάζομαι ότι την κίνηση αυτή την έκαναν όχι μόνο λόγω της προσωπικής τους οικολογικής ευαισθησίας (ο πρώτος), ούτε μόνο για να δείξουν πόσο πολιτικώς ορθοί είναι (ο δεύτερος), αλλά υποτίθεται ότι το έκαναν και για λόγους παραδειγματισμού: Αν οι έλληνες πολιτικοί ζουν οικολογικότερα, θα παρασύρουν και τους υπόλοιπους πολίτες σε έναν αντίστοιχο τρόπο ζωής.

Αναρωτιέμαι όμως αν αρκεί ο παραδειγματισμός από τους εθνοπατέρες μας. Ένα υβριδικό αυτοκίνητο (στην Ελλάδα κυκλοφορούν ένα ή δύο τέτοια μοντέλα) είναι εξαιρετικά ακριβό, ή πάντως πολύ ακριβότερο από ένα συμβατικό αυτοκίνητο αντίστοιχων κυβικών. Αυτό διαπιστώνεται εύκολα με μια μικρή έρευνα αγοράς που μπορεί να κάνει ο καθένας, ακόμα και στο διαδίκτυο. Αν η τιμή του είναι γύρω στα 40 χιλιάδες ευρώ, ακόμα κι αν η κατανάλωση βενζίνης είναι εξαιρετικά χαμηλή (γεγονός που οφείλεται ακριβώς στην υβριδική του τεχνολογία), η απόσβεσή του θα είναι πάρα πολύ μακροχρόνια.

Πώς θα μπορούσε να λυθεί αυτό το πρόβλημα; Η λύση που είναι δοκιμασμένη στο εξωτερικό, είναι το μεγάλο ποσοστό επιδότησης. Το κράτος δηλαδή θα μπορούσε  και θα έπρεπε  να ενισχύει τους αγοραστές υβριδικών αυτοκινήτων με σημαντικά ποσοστά επί της τιμής, γιατί όχι και το 50%. Ακούγεται υπερβολικό; Μια τέτοια μεγάλη επιδότηση θα ήταν θετική ακόμα και για το κράτος, και αυτό θα φαινόταν μακροπρόθεσμα. Αν οι δρόμοι γέμιζαν με υβριδικά αυτοκίνητα πόσο λιγότερη ρύπανση θα είχαμε; Πόσο λιγότερο θα ήμασταν εξαρτημένοι από το πετρέλαιο, που συνεχώς ανατιμάται; Πόσο υγιέστεροι θα ήμασταν σε καθαρότερες πόλεις, και επομένως πόσο λιγότερο θα ήταν το κόστος περίθαλψης που θα βάρυνε τον κρατικό προϋπολογισμό;

Ακριβείς απαντήσεις σε αυτές τις ερωτήσεις οφείλουν να δοθούν από τους ειδικούς. Και με σοβαρότητα, η κυβέρνηση πρέπει να στραφεί σε τέτοιου είδους λύσεις, και όχι σε λαϊκιστικά κόλπα παραδειγματισμού χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα.

Πριν λίγες μέρες διάβασα μια είδηση στο internet, σχετικά με μια συμφωνία μεταξύ του Υπουργού Μεταφορών και της Διοίκησης του ΟΑΣΘ. Η συμφωνία αφορούσε στην ανανέωση του στόλου των αστικών λεωφορείων, στην βελτιωση των δρομολογίων, και σε άλλα θέματα περισσότερο οικονομικού - τεχνικού χαρακτήρα.

Αυτό που μου έκανε εντύπωση είναι ότι δεν έγινε καθόλου λόγος για στροφή προς οικολογικότερες συνθήκες. Τα νέα λεωφορεία θα είναι μάλλον συμβατικά, δηλαδή θα καίνε πετρέλαιο, όπως και σήμερα. Δεν λέγεται αυτό ρητά στην είδηση, αλλά αν τα οχήματα ήταν "πράσινα", σίγουρα θα αναφερόταν.

Σε μια πόλη με τεράστια νούμερα αιωρούμενων σωματιδίων (σε παλιότερη μέτρηση είχε ξεπεράσει την Αθήνα), με πολύ κακό κυκλοφοριακό, που μάλιστα χειροτερεύει με τα έργα του Μετρό, και με ελάχιστα ευαίσθητη σε οικολογικά θέματα δημοτική και νομαρχιακή αρχή, θεωρώ ότι μια τέτοια παράλειψη είναι σοβαρότατη. Τη στιγμή που τα περιβαλλοντικά θέματα είναι το νούμερο ένα παγκοσμίως, είναι φοβερή πολυτέλεια και έλλειψη επαφής με την πραγματικότητα να αγνοείται αυτή η παράμετρος.

Παραφράζοντας τον λόγο του Διονύσιου Σολωμού, σας καλωσορίζω. Οικολογία και Γλώσσα είναι οι σύγχρονοι δείκτες ελευθερίας. Και τα δύο επιδέχονται, ή μάλλον απαιτούν, εξέγερση και αγώνα. Τον τελευταίο καιρό η γλώσσα απειλείται από τους κάθε λογής σοφολογιότατους ελληνομανείς, και γίνεται αντικείμενο και μέσο υπέρμετρου εθνικισμού και καπηλείας. Η οικολογία, από την άλλη, εκφράζει κατεξοχήν το αίτημα για καλύτερη ποιότητα ζωής.

Τα κείμενα λοιπόν που θα γράφονται εδώ θα έχουν ως αφορμή θέματα γλωσσικά (ιστορίας της ελληνικής γλώσσας, γλωσσικής εκπαίδευσης) και οικολογικά. Ομολογώ ότι η ανανέωση των κειμένων και ο έλεγχος των σχολίων δεν θα είναι τόσο συχνός, όσο θα ήταν αναμενόμενο, και αυτό είναι μια συνειδητή επιλογή: Ο υποφαινόμενος συντάκτης του ιστολογίου προτιμά την ενεργή συμμετοχή σε αγώνες, παρά την προσκόλληση σε μια οθόνη υπολοιστή. Ας υπάρχει μέτρο!